85 dB(A) eşiği neden önemli?

85 dB(A) en yüksek maruziyet eylem değeridir; aşıldığında işveren kulak koruyucu kullanımını zorunlu kılmak ve odyometri sağlamakla yükümlüdür. 87 dB(A) aşılmaması gereken sınır değerdir.

Ataşehir OSGB

Odyometri Testi Ne Sıklıkla Yapılmalı? İşitme Kaybı Eşikleri

Gürültülü işlerde odyometri testinin doğru periyodu ve dB(A) cinsinden işitme kaybı eşikleri, işe bağlı işitme kaybını erken yakalamanın anahtarıdır. Bu rehber, mevzuata dayalı takvimi ve eşik değerlerini net biçimde açıklar.

0850 305 26 00

Satem - Ataşehir OSGB odyometri testi ve işitme kaybı eşikleri değerlendirmesi

Odyometri (işitme) testi ve işitme kaybı eşiklerinin değerlendirilmesi — Satem - Ataşehir OSGB

85 dB Odyometri gerektiren eylem değeri

25 dB Normal işitme eşiği sınırı

4000 Hz İşe bağlı kaybın ilk çentiği

Yıllık Yüksek riskte önerilen aralık

Odyometri Testi Ne Sıklıkla Yapılmalı?

Odyometri testinin sıklığı, çalışanın maruz kaldığı gürültü düzeyine göre belirlenir. İşitmenin saf ses hava yolu eşiklerini ölçen bu tetkik, işe bağlı işitme kaybını henüz kişi fark etmeden yakalayabildiği için doğru periyotla tekrarlanması kritiktir. Genel kural şudur: bir işe başlarken referans (baz) odyogram alınır, ardından risk düzeyine göre periyodik odyogramlar tekrarlanır. Bu bilgi rehberi, daha geniş kapsamlı periyodik sağlık taraması hizmetinin bir alt başlığıdır; odyometri, o taramanın gürültüye maruz iş yerlerindeki en önemli bileşenlerinden biridir.

Türkiye'de sıklığı belirleyen temel çerçeve, gürültü maruziyet eylem değerleridir. En düşük maruziyet eylem değeri olan 80 dB(A) aşıldığında önleyici odyolojik test hakkı doğar; en yüksek maruziyet eylem değeri olan 85 dB(A) aşıldığında ise işitme testi (odyometri) yaptırmak işverenin yükümlülüğü haline gelir. Bu eşiğin üzerinde çalışan personel için işitme testinin düzenli aralıklarla tekrarı, gürültüye bağlı kalıcı hasarı erken evrede tespit etmenin tek güvenilir yoludur.

Uygulamada yüksek gürültü riski taşıyan işlerde odyometrinin yılda bir tekrarlanması önerilir; risk daha düşükse tetkik, işyerinin tehlike sınıfına bağlı periyodik muayene takvimine göre yürütülür. Odyometrinin, kapsamlı periyodik sağlık muayenesi içine gömülmesi hem mevzuata uyumu kolaylaştırır hem de tek seferde işitme testi, solunum ve diğer tetkiklerin birlikte yapılmasını sağlar.

💡 Odyometri tek başına değerlendirilmez. Doğru yaklaşım, işitme testini işyerinizin periyodik sağlık taraması programının bir parçası olarak planlamaktır. Böylece gürültü, toz, kimyasal ve fiziksel risklerin tümü tek bir takvimde, mevzuata uygun biçimde yönetilir.

Gürültü Eylem Değerleri ve Odyometri Yükümlülüğü

Odyometri sıklığının hukuki dayanağı, gürültü maruziyetini üç kademeye ayıran eylem ve sınır değerleridir. Bu değerler günlük 8 saatlik maruziyete (LEX, 8saat) göre tanımlanır ve işverenin hangi noktada hangi tedbiri alacağını belirler. Aşağıdaki tablo, her kademede gürültü ile ilgili risklerden korunma yükümlülüğünün nasıl arttığını ve odyometrinin devreye girdiği eşiği özetler.

Kademe	Değer (LEX, 8saat)	Tepe Ses Basıncı	İşveren Yükümlülüğü	Odyometri
En düşük maruziyet eylem değeri	80 dB(A)	135 dB(C)	Kulak koruyucu sağlama, bilgilendirme ve eğitim	İsteğe/riske bağlı
En yüksek maruziyet eylem değeri	85 dB(A)	137 dB(C)	Koruyucu kullanımının zorunlu kılınması, işaretleme	Zorunlu
Maruziyet sınır değeri	87 dB(A)	140 dB(C)	Aşılamaz; aşılırsa derhal düşürücü önlem	Zorunlu + takip

Tablodaki 85 dB(A) satırı belirleyicidir: bu değeri aşan çalışanlar için işitme testi bir hak değil, işverenin sağlamakla yükümlü olduğu bir sağlık gözetimi adımıdır. Sınır değer olan 87 dB(A) belirlenirken kulak koruyucularının etkisi hesaba katılırken, eylem değerleri koruyucu takılmadan ölçülen ortam gürültüsüne göre değerlendirilir. Gürültünün insan sağlığı üzerindeki bu etkilerini daha ayrıntılı incelemek için gürültünün insan sağlığı üzerindeki etkileri içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

Tehlike Sınıfına Göre Odyometri ve Muayene Takvimi

Gürültü eylem değerlerinin altında kalan iş yerlerinde odyometri, çalışanların periyodik sağlık muayenesi takvimine göre yürütülür. Bu takvim 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 15. maddesine dayanır ve işyerinin tehlike sınıfına göre değişir. Yüksek gürültü riskinde ise takvim sıkışır ve odyometri genellikle yıllık tekrarlanır. Aşağıdaki tablo iki durumu birlikte gösterir.

Grup	Genel periyodik muayene	Gürültü riski varsa odyometri	Not
Az tehlikeli işyeri	5 yılda bir	Yıllık (85 dB(A) aşılıyorsa)	Ofis/idari alanlarda düşük öncelik
Tehlikeli işyeri	3 yılda bir	Yıllık	Metal, tekstil, gıda üretimi
Çok tehlikeli işyeri	Yılda bir	Yıllık / gerekirse 6 ay	İnşaat, maden, döküm, ağaç işleme
Özel gruplar	6 ayda bir	6 ayda bir değerlendirme	Gece postası / 18 yaş altı / gebe

Referans (baz) odyogram, çalışanın gürültülü ortama başlamasından önce, tercihen en az 14 saatlik sessiz dönemin ardından alınır. Sonraki her odyogram bu referansla karşılaştırılır. Bu karşılaştırma, işitme testinin neden tek seferlik değil periyodik bir tetkik olduğunu açıklar. Odyometrinin yanı sıra gürültülü işlerde sıklıkla birlikte istenen solunum fonksiyon testi (SFT), EKG testi ve göz muayenesi raporu gibi tetkikler de aynı periyodik muayene randevusunda tamamlanabilir.

İşitme Kaybı Eşikleri: Odyogram Nasıl Yorumlanır?

Odyometri sonucu, dB HL (hearing level) cinsinden en düşük duyulabilen ses düzeyini gösterir. Eşik değeri ne kadar yüksekse, işitme o kadar zayıftır. Yetişkinlerde 25 dB HL ve altındaki değerler normal kabul edilir. İşitme kaybı eşikleri, kaybın derecesini sınıflandırarak hangi noktada müdahale gerektiğini belirler. Aşağıdaki tablo, klinik pratikte yaygın kullanılan derecelendirmeyi özetler.

İşitme Kaybı Derecesi	Eşik Aralığı (dB HL)	Günlük Yaşama Etkisi
Normal işitme	0 – 25 dB	Belirgin zorluk yok
Hafif işitme kaybı	26 – 40 dB	Fısıltı ve gürültülü ortamda konuşmayı ayırt etmede güçlük
Orta işitme kaybı	41 – 55 dB	Normal konuşmayı takipte belirgin zorluk
Orta-ileri işitme kaybı	56 – 70 dB	Yüksek sesle bile anlama güçlüğü
İleri işitme kaybı	71 – 90 dB	Yalnızca çok yüksek sesleri duyabilme
Çok ileri işitme kaybı	90 dB üzeri	Cihazsız iletişim mümkün değil

İşe Bağlı İşitme Kaybının İmzası: 4000 Hz Çentiği

Gürültüye bağlı işitme kaybının en tipik bulgusu, odyogramda 3000-6000 Hz bandında, özellikle 4000 Hz'te görülen çentik (notch) biçimindeki eşik yükselmesidir. Bu bölge konuşma frekanslarının hemen üzerinde olduğu için kişi kaybı geç fark eder; işte bu nedenle odyometri sıklığı önem taşır. Mesleki odyometride en az 500, 1000, 2000, 3000, 4000 ve 6000 Hz frekanslarında ölçüm yapılır. İki odyogram arasında 2000, 3000 ve 4000 Hz ortalamasında 10 dB veya daha fazla kalıcı kayma, standart eşik kayması (STS) olarak kabul edilir ve ek önlem gerektirir.

💡 25 dB'lik normal sınırın hemen altındaki değerler bile, referans odyograma göre belirgin bir kayma gösteriyorsa erken uyarı sayılır. Bu yüzden mutlak eşik kadar, önceki testle karşılaştırma da değerlidir — periyodik takip olmadan bu karşılaştırma yapılamaz.

Odyometri Testi Süreci Nasıl İşler?

Ataşehir OSGB kapsamında yürütülen işitme testi, sessiz kabin veya kalibre edilmiş odyometre ile uygulanan hızlı ve ağrısız bir tetkiktir. Süreç, işyerinizde mobil sağlık taraması aracıyla ya da sabit tıbbi tetkik mekânında dört adımda tamamlanır.

Ön Değerlendirme

Gürültü maruziyeti ve kulak öyküsü alınır; en az 14 saat gürültüden uzak kalınması istenir.

Odyometri Ölçümü

Saf ses hava yolu eşikleri 500-6000 Hz aralığında her iki kulak için ölçülür.

Karşılaştırma

Sonuç, referans odyogramla kıyaslanarak standart eşik kayması olup olmadığı belirlenir.

Raporlama

İşyeri hekimi işe uygunluk kararını verir ve gerekli yönlendirmeleri yapar.

Odyometri sonucu, çalışanın işe giriş sağlık raporu ve sonraki periyodik değerlendirmelerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Özellikle ağır ve tehlikeli işlerde çalışabilir raporu ile gece işlerinde çalışabilir raporu düzenlenirken işitme durumu titizlikle değerlendirilir. Tüm bu tetkiklerin atama ve onay kayıtları İSG-KATİP sistemi üzerinden dijital olarak tutulur.

İşitme Testinizi Periyodik Taramaya Ekleyin

Ataşehir OSGB, odyometriyi işyerinizin sağlık taraması programına entegre eder.

📞 0850 305 26 00

Neden Odyometriyi Periyodik Sağlık Taramasıyla Birlikte Planlamalısınız?

İşitme testini tek başına değil, bütüncül bir program içinde ele almak hem mevzuata uyumu kolaylaştırır hem de maliyeti düşürür. Gürültünün olduğu bir ortamda genellikle toz, titreşim ve kimyasal maruziyetler de bir aradadır; dolayısıyla odyometri, periyodik sağlık tetkikleri demetinin yalnızca bir parçasıdır. İşyerinizin genel periyodik sağlık taraması programı, hangi çalışanın hangi tetkike hangi sıklıkta gireceğini önceden belirleyerek üretim akışını aksatmadan tüm yükümlülükleri karşılar.

Tek randevuda odyometri + akciğer + kan tetkikleri
Tehlike sınıfına özel tetkik matrisi
Referans odyogram arşivi ve kayma takibi
İSG-KATİP uyumlu dijital raporlama
İşyerinde mobil ünite ile yerinde hizmet
Kalibre cihaz ve akredite laboratuvar

Bu bütüncül planlama için başlangıç noktası, işyerinizin risklerini haritalayan risk analizi ve saha koşullarını değerlendiren deneyimli bir Ataşehir işyeri hekimi desteğidir. Ataşehir bölgesindeki üretim ve lojistik tesisleri için fabrikada sağlık taraması ve işyeri sağlık taramasında nelere bakılır içeriklerimiz süreci ayrıntılı anlatır.

Odyometrinin yasal çerçevesi, periyodik sağlık muayeneleri yönetmeliği, sağlık muayenesi yönetmeliği ve sağlık tetkikleri yönetmeliği içeriklerinde derinlemesine ele alınır. Gürültülü işlerde odyometri, çoğu zaman akciğer grafisi ve hemogram (tam kan sayımı) ile birlikte, işyerinin iş güvenliği sağlık muayenesi paketine dahil edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Gürültü maruziyeti en yüksek eylem değeri olan 85 dB(A)'yı aşan çalışanlar için odyometri yılda bir tekrarlanmalıdır. Bu değerin altındaki işyerlerinde ise tetkik, tehlike sınıfına göre periyodik muayene takvimine uyar: az tehlikelide 5, tehlikelide 3, çok tehlikelide 1 yıl. Doğru periyodu işyerinizin risk analizi belirler.

Yetişkinlerde 0-25 dB HL arası normal işitme kabul edilir. 26-40 dB hafif, 41-55 dB orta, 56-70 dB orta-ileri, 71-90 dB ileri, 90 dB üzeri ise çok ileri işitme kaybı olarak sınıflandırılır. Ancak mutlak değer kadar, önceki odyogramla karşılaştırmadaki kayma da önemlidir.

Referans odyogram, çalışan gürültülü ortama başlamadan önce alınan ilk işitme kaydıdır. Sonraki tüm periyodik odyogramlar bununla kıyaslanır. Bu karşılaştırma olmadan işe bağlı işitme kaybını erken evrede saptamak mümkün değildir; bu yüzden odyometri her zaman periyodik olarak planlanır.

Mesleki odyometride en az 500, 1000, 2000, 3000, 4000 ve 6000 Hz frekanslarında saf ses hava yolu eşikleri ölçülür. İşe bağlı kayıp en sık 4000 Hz civarında çentik olarak ortaya çıktığı için bu frekanslar özel önem taşır.

85 dB(A), en yüksek maruziyet eylem değeridir. Bu değer aşıldığında işveren kulak koruyucu kullanımını zorunlu kılmak ve etkilenen çalışanlara işitme testi (odyometri) sağlamakla yükümlü hale gelir. 87 dB(A) ise aşılmaması gereken maruziyet sınır değeridir.

İki odyogram arasında 2000, 3000 ve 4000 Hz ortalamasında 10 dB veya daha fazla kalıcı eşik yükselmesi standart eşik kayması olarak kabul edilir. Bu bulgu, koruyucu önlemlerin gözden geçirilmesini ve çalışanın yakın takibe alınmasını gerektirir.

Hayır. Odyometri tamamen ağrısız, girişimsiz bir tetkiktir; çalışan kulaklıkla verilen sesleri duyduğunda işaret verir. Yaklaşık 10-15 dakika sürer ve mobil ünitelerimizle işyerinde de uygulanabilir.

Evet, önerilen yaklaşım budur. İşitme testi; solunum fonksiyon testi, EKG, göz muayenesi ve kan tetkikleriyle birlikte tek bir periyodik sağlık taraması randevusunda tamamlanabilir. Detaylı bilgi için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar ve Referanslar

Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik — mevzuat.gov.tr (No. 18647)
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (md. 15 — Sağlık gözetimi) — mevzuat.gov.tr
Çalışma Yaşamında Gürültü ile Mücadele Rehberi — ÇSGB / İSGGM (PDF)
Occupational Noise Exposure (odyometrik test standartları, 500-6000 Hz) — OSHA 1910.95
Understand Noise Exposure & Hearing Conservation — CDC / NIOSH
Deafness and hearing loss (işitme kaybı derecelendirmesi) — Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
Satem Mobil Sağlık — Bakanlık yetkili OSGB ve mobil sağlık uygulama deneyimi.

Rıza Uğur MIHÇIYAZGAN

İşyeri Hekimi · İSG-KATİP Yetki No: 3420 / OSGB-592

İş sağlığı ve güvenliği alanında saha deneyimine sahip işyeri hekimi olarak, gürültülü iş kollarında odyometri planlaması ve periyodik sağlık gözetimi süreçlerini yürütmektedir. Ataşehir ve çevresindeki üretim tesislerinde mobil ünite uygulamalarında görev almaktadır.

Tıbben inceleyen: Rıza Uğur MIHÇIYAZGAN · Son güncelleme: 23 Ağustos 2026 · KVKK Aydınlatma Metni