Şantiyede sağlık taraması: göreve göre tetkikler, yıllık periyodik muayene, alt işveren çalışanlarının durumu ve saha planlaması.
Şantiyede Sağlık Taraması: Kimlere, Hangi Tetkiklerle, Nasıl Yapılır?
Şantiye sağlık taraması, inşaat çalışanlarının işe giriş ve periyodik muayeneleri ile göreve özel tetkiklerinin şantiye sahasında, gezici araçla yapılmasıdır. İnşaat işlerinin büyük bölümü çok tehlikeli sınıfta olduğu için periyodik muayene en geç yılda bir tekrarlanır. Bu rehberde göreve göre tetkikleri, alt işveren çalışanlarının durumunu ve şantiyede taramanın nasıl planlandığını bulacaksınız.
Şantiye sağlık taraması, inşaat sahasında çalışanların yasal sağlık gözetimi kapsamındaki muayene ve tetkiklerinin, şantiyeye gelen izinli gezici iş sağlığı aracında yapılmasıdır. İşe giriş muayenelerini, periyodik muayeneleri ve yüksekte çalışma, toz veya gürültü gibi göreve özel risklere yönelik tetkikleri kapsar.
Şantiyeler çoğu zaman şehir merkezine ve sağlık kuruluşlarına uzaktır; çalışanları tek tek hastaneye göndermek hem iş gücü kaybı hem de servis ve refakat maliyeti demektir. Mobil sağlık modeli bu sorunu tersine çevirir: röntgen odası, sessiz kabin ve numune alma bölümü bulunan araç şantiyeye gelir, çalışanlar ekipler hâlinde sırayla taranır ve işlerine döner.
İnşaat sektörünü diğerlerinden ayıran üç özellik, taramanın da farklı planlanmasını gerektirir. Çalışan devri yüksektir; her hafta yeni işe girişler olur. Sahada asıl işverenin yanında çok sayıda alt işveren çalışır ve her birinin sağlık gözetimi yükümlülüğü ayrıdır. Riskler ise göreve göre keskin biçimde değişir: iskelede çalışan kalıpçı ile kule vinç operatörünün ihtiyaç duyduğu tetkikler aynı değildir.
Evet, zorunludur. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 15. maddesi işverene; çalışanlarını işe girişte, iş değişikliğinde, işe dönüşte ve işin devamı süresince düzenli aralıklarla sağlık muayenesinden geçirme yükümlülüğü getirir. Aynı madde, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde çalışacakların işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamayacağını da hükme bağlar.
| Durum | Ne zaman? | Şantiyedeki karşılığı |
|---|---|---|
| İşe giriş muayenesi | İşe başlamadan önce | Yeni gelen her işçi, sahaya çıkmadan önce |
| Periyodik muayene | En geç yılda bir | Çok tehlikeli sınıftaki tüm çalışanlar |
| Genç çalışanlar | En geç 6 ayda bir | 18 yaşını doldurmamış çırak ve stajyerler |
| İş değişikliği | Görev değişmeden önce | Düz işçinin iskele ekibine veya operatörlüğe geçmesi |
| İşe dönüş | Talep hâlinde | İş kazası veya uzun süreli hastalık sonrası dönüş |
Yıllık süre bir üst sınırdır; işyeri hekimi maruziyete göre aralığı kısaltabilir. Sürelerin ayrıntısını ve sonraki muayene tarihi hesaplayıcısını periyodik sağlık muayenesi sayfamızda bulabilirsiniz. Şantiyelerde sık sorulan rapor türlerinden biri olan ağır ve tehlikeli işlerde çalışabilir raporu için de ayrı bir rehberimiz var.
Tetkik listesi risklerden türetilir. Şantiyede iş kazası riski herkesin aklına ilk gelen konudur, ancak sağlık gözetiminin asıl hedefi yıllar içinde sessizce ilerleyen meslek hastalıklarıdır.
Bu risklerin hangisinin hangi ekipte ne düzeyde olduğunu şantiyenin risk analizi gösterir. Gürültünün sağlık üzerindeki etkisini merak ediyorsanız gürültünün insan sağlığına etkileri yazımıza bakabilirsiniz.
Mevzuatta “inşaat işçisine şu tetkikler yapılır” diyen sabit bir liste yoktur. Tetkikleri, risk değerlendirmesine ve çalışanın fiilen yaptığı işe bakarak işyeri hekimi belirler. Aşağıdaki seçici ve tablo, şantiyelerde sık karşılaşılan örnekleri gösterir.
Örnek bilgilendirmedir. Her çalışan için tetkik listesini, şantiyenin risk değerlendirmesine göre işyeri hekimi belirler.
| Görev | Öne çıkan riskler | Sık istenen tetkikler |
|---|---|---|
| Yüksekte çalışanlar | Düşme; baş dönmesi, bayılma, görme sorunu | EKG, tansiyon ölçümü, göz taraması, kan şekeri, hemogram, işitme testi |
| İş makinesi ve vinç operatörleri | Gürültü, titreşim, dikkat ve görüş gereksinimi | Göz taraması, işitme testi (odyometri), EKG, kan şekeri |
| Kırım, kesim ve kazı ekibi | Silika içerikli toz, gürültü, titreşim | Akciğer grafisi, solunum fonksiyon testi, işitme testi |
| Kaynakçı ve demirciler | Kaynak dumanı, metal tozu, göz maruziyeti, gürültü | Akciğer grafisi, solunum fonksiyon testi, göz taraması, hekim gerekli görürse ağır metal tetkikleri |
| Boya, izolasyon ve kimyasal uygulama | Çözücü buharı, cilt teması | Karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri, hemogram, solunum fonksiyon testi, hekim gerekli görürse toksikolojik tetkikler |
| Düz işçi ve taşıma | Ağır yük, toz, gürültü | Fizik muayene, hemogram, akciğer grafisi, işitme testi |
| Şantiye ofisi ve idari personel | Ekranlı araçla çalışma, sahaya çıkış sıklığına göre saha riskleri | Göz taraması, temel kan tetkikleri |
Kritik nokta: Şantiyede herkese aynı paketi uygulamak iki yönden hatalıdır. Yüksekte çalışan birine EKG ve göz taraması yapılmazsa asıl risk gözden kaçar; ofis personeline akciğer grafisi çekilirse gereksiz radyasyon ve gereksiz maliyet oluşur. Doğru yöntem, görev bazlı tetkik setidir.
Tozlu işlerde çalışanların akciğer takibinin nasıl yapıldığını pnömokonyoz testi yazımızda anlattık.
Her işveren kendi çalışanının sağlık gözetiminden sorumludur. Kalıp, demir, sıva veya elektrik işini alan alt işveren, kendi işçilerinin işe giriş ve periyodik muayenelerini yaptırmak ve maliyetini karşılamakla yükümlüdür.
Ancak asıl işverenin sorumluluğu burada bitmez. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur. Uygulamada bu, sahaya sağlık raporu olmayan bir taşeron işçisi girdiğinde sorunun yalnızca taşeronun değil, ana yüklenicinin de sorunu olduğu anlamına gelir.
Ortak tarama günü, küçük alt işverenler için de avantajlıdır: tek başına araç getirtemeyecek beş kişilik bir ekip, şantiyedeki toplu taramaya dâhil olarak aynı hizmeti alır. Çok firmalı ve kalabalık sahalarda organizasyonun nasıl kurulduğunu toplu mobil sağlık taraması sayfamızda anlattık.
Asıl işveren ve alt işverenlerin çalışan listeleri, fiilen yapılan görevlerle birlikte toplanır.
İşyeri hekimi, görev gruplarına göre tetkik setlerini belirler.
Aracın gireceği yol, park edeceği zemin ve enerji kaynağı belirlenir.
Ekipler sırayla çağrılır; iş durmadan, kat kat veya blok blok ilerlenir.
Sonuçlar hekime teslim edilir, işe uygunluk kararı Ek-2 formuna işlenir.
Fabrikadan farklı olarak şantiyede zemin, yol ve enerji her gün değişebilir. Planlamada şu noktalar netleştirilmelidir:
Tarama gününe kadar yapılacak işlerin tamamını işaretleyerek takip etmek isterseniz sağlık taraması hazırlık kontrol listesi yazımızı kullanabilirsiniz. Aracın donanımını mobil sağlık tarama aracı sayfamızda, hizmetin kapsamını ise mobil sağlık hizmeti sayfamızda görebilirsiniz.
🏗️ Şantiyenize uygun tarama planını birlikte çıkaralım. Çalışan sayınızı, alt işveren sayısını ve şantiyenin konumunu paylaşın; görev bazlı tetkik önerisini, takvimi ve fiyatı hazırlayalım. Ücretsiz teklif alın ya da 0850 305 26 00’ı arayın.
Şantiyenin en zor tarafı toplu tarama değil, taramadan sonra gelen işçilerdir. İmalat kalemleri değiştikçe yeni ekipler gelir; her yeni işçinin sahaya çıkmadan önce sağlık raporu olması gerekir. Bunu yönetmenin üç yolu vardır ve çoğu şantiye üçünü birlikte kullanır.
| Yöntem | Ne zaman uygun? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Toplu tarama | Şantiye açılışında ve yıllık periyodik muayene döneminde | Tüm alt işverenleri aynı güne toplamak |
| Dönemsel ara ziyaretler | Yeni ekiplerin yoğun geldiği imalat geçişlerinde | Ziyaret sıklığını iş programına göre baştan planlamak |
| Klinikte tekil işe giriş | Araya giren tek tük işe girişlerde | İşçiyi rapor çıkmadan sahaya almamak |
Tekil işe girişler için sürecin nasıl işlediğini işe giriş sağlık raporu sayfamızda bulabilirsiniz. Sağlık raporu, yeni işçinin sahaya çıkabilmesi için gereken belgelerden yalnızca biridir; temel iş güvenliği eğitimi, mesleki eğitim belgesi ve yüksekte çalışacaklar için yüksekte çalışma eğitimi de aynı dosyanın parçasıdır.
Sağlık gözetimine tabi tutulmayan veya sağlık raporu alınmayan her çalışan için 2026 yılında 22.194 TL idari para cezası uygulanır. Yüz kişilik bir şantiyede yirmi çalışanın raporu eksikse tutar 443.880 TL’ye ulaşır. İdari para cezası işin yalnızca görünen kısmıdır; raporsuz çalışan bir işçinin iş kazası geçirmesi hâlinde hukuki ve cezai sorumluluk çok daha ağırdır.
2017’den bu yana çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde saha taraması yürütüyoruz. Şantiyelerde taramayı ekip ve görev bazında planlıyor, asıl işveren ile alt işverenlerin çalışanlarını aynı organizasyon içinde tamamlıyoruz.
Şantiyeniz hangi ilde olursa olsun aynı araç standardı ve aynı raporlama düzeniyle hizmet veriyoruz. Hizmet verdiğimiz alanların tamamını Satem Mobil Sağlık ana sayfamızda, birlikte çalıştığımız kurumları referanslarımız sayfasında görebilirsiniz. Hizmet alımını şartnameyle yapacaksanız sağlık taraması teknik şartnamesi yazımızdaki örnek şablondan yararlanabilirsiniz.
Konumu, çalışan sayısını ve iş programını paylaşın; takvimi ve fiyatı aynı gün hazırlayalım.
Evet. 6331 sayılı Kanun’un 15. maddesi işverene çalışanlarını işe girişte ve işin devamı süresince düzenli aralıklarla sağlık muayenesinden geçirme yükümlülüğü getirir. Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışacaklar, işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz.
İnşaat işlerinin büyük bölümü çok tehlikeli sınıftadır ve bu sınıfta periyodik muayene en geç yılda bir tekrarlanır. 18 yaşından küçük çalışanlarda süre en geç 6 aydır. İşyeri hekimi bu süreleri kısaltabilir.
Sabit bir liste yoktur; tetkikleri işyeri hekimi göreve ve risklere göre belirler. Toza maruz kalanlarda akciğer grafisi ve solunum fonksiyon testi, gürültüde işitme testi, yüksekte çalışanlarda EKG, göz taraması ve kan şekeri sık istenen tetkiklerdir.
Her işveren kendi çalışanından sorumludur; taramayı alt işveren yaptırır ve bedelini öder. Ancak asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur. Bu nedenle ana yüklenicinin raporları kontrol etmesi gerekir.
Hayır. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz. 2026 yılında raporu olmayan her çalışan için 22.194 TL idari para cezası uygulanır.
Evet. İzinli gezici iş sağlığı araçlarıyla muayene, akciğer grafisi, işitme testi, solunum fonksiyon testi, EKG ve kan alımı şantiye sahasında yapılabilir. Aracın girebileceği bir yol ve düz bir park alanı yeterlidir.
Yapılabilir. Şantiye elektriği yoksa veya kararsızsa araç kendi jeneratörüyle çalışır. Bu durumun planlama aşamasında bildirilmesi gerekir.
İşveren öder. 6331 sayılı Kanun’un 15. maddesine göre sağlık gözetiminden doğan maliyet işverence karşılanır ve çalışana yansıtılamaz. Alt işveren çalışanlarının bedelini alt işveren karşılar.
Bu içerik, Satem Mobil Sağlık bünyesindeki işyeri hekimliği ekibinin saha deneyimi ile yürürlükteki 6331 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler esas alınarak hazırlanmıştır. İşe giriş ve periyodik sağlık gözetimi süreçleri, işyerinin tehlike sınıfına göre bireysel olarak değerlendirilir; bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, kişiye özel tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez.
Web sitemizde yer alan bilgiler, kişileri tanı veya tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik tüm işlemlerinizi uzman hekiminize danışmadan uygulamayınız.
2017 yılında kurulmuş olan Satem mobil sağlık hizmetleri, branşlarında uzman 25 kişilik kadrosu ile mobil sağlık hizmetleri...
İşyerinde sağlık taraması öncesinde İK'nın yapması gerekenler: 5 aşamalı takvim, 20 maddelik kontrol listesi ve hazır çalışan duyurusu.
Sağlık taraması teknik şartnamesi nasıl hazırlanır? Tetkik listesi, araç ve personel yeterliliği, raporlama, KVKK maddeleri ve kopyalanabilir örnek şablon.
Bursa mobil sağlık: Nilüfer, Osmangazi, İnegöl, Gemlik ve tüm OSB'lerde gezici araçla akciğer grafisi, odyometri, SFT, EKG ve kan tahlili. Aynı gün teklif.
Ataşehir işe giriş sağlık raporu için yetkili OSGB. Aynı gün Ek-2 onaylı, İSG-KATİP kayıtlı işe uygunluk raporu. Hemen randevu: 0850 305 26 00.
Satem Mobil Sağlık, mobil sağlık alanında uzman kadrosuyla kurumsal firmalara yerinde ve hızlı çözümler sunar. İş sağlığı ve güvenliği kapsamında kaliteli, dijital ve entegre hizmet anlayışıyla öne çıkar.
