Sağlık Tetkikleri Yönetmeliği Nedir?

Sağlık tetkikleri yönetmeliği, bir işyerinde çalışacak kişilerin hangi sağlık muayenelerinden geçeceğini, bu muayeneler kapsamında hangi laboratuvar ve görüntüleme tetkiklerinin yapılacağını ve süreçten kimin sorumlu olduğunu düzenleyen ikincil mevzuatın genel adıdır. Uygulamanın çekirdeğini 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 15. maddesindeki sağlık gözetimi zorunluluğu oluşturur; tetkiklerin kim tarafından, hangi yetkiyle ve hangi forma göre yapılacağı ise İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik ile belirlenir.

Bu düzenlemelere göre işveren, çalışanı işe başlatmadan önce ve çalışma süresi boyunca belirli aralıklarla sağlık gözetimine tabi tutmakla yükümlüdür. Tetkik kapsamı işyerinin tehlike sınıfına ve çalışanın maruz kalacağı risklere göre bireysel olarak belirlenir. Genel bir bakış için sağlık tetkiklerinin ne olduğunu anlatan içeriğimizi ve uygulama detayları için sağlık tetkikleri hizmet sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Yönetmelik çerçevesinde düzenlenen sağlık raporunun hukuken geçerli olması için, muayeneyi yürüten yetkili işyeri hekimi tarafından imzalanması ve kaydının dijital ortamda tutulması gerekir. Bu nedenle sağlık tetkikleri, sıradan bir sağlık kontrolünden farklı olarak yasal sonuç doğuran, denetime konu olan bir gözetim faaliyetidir.

Sağlık Tetkiklerini Düzenleyen Mevzuat ve Yasal Dayanak

Sağlık tetkikleri yönetmeliği tek bir metinden ibaret değildir; birbirini tamamlayan bir mevzuat bütününe dayanır. Temelde 6331 sayılı Kanun işverenin yükümlülüğünü kurar, bağlı yönetmelikler ise uygulamanın nasıl yapılacağını ayrıntılandırır. Aşağıdaki tablo, süreci belirleyen başlıca düzenlemeleri ve pratik karşılıklarını özetler.

Bu çerçevede işveren, sağlık tetkiklerini kendi başına değil, ÇSGB tarafından yetkilendirilmiş bir OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi) aracılığıyla yaptırmalıdır. Sürecin doğru kurgulanması için önce iş yeri risk analizi ve değerlendirmesi tamamlanmalı; ardından çıkan maruziyet profiline göre tetkik listesi belirlenmelidir. Dijital atama ve kayıt süreci hakkında ayrıntıyı İSG-KATİP sisteminin ne olduğunu anlatan yazımızda bulabilirsiniz.

Sağlık Tetkikleri Ne Zaman ve Hangi Sıklıkta Yapılır?

Yönetmelik, sağlık gözetiminin yalnızca işe girişte değil, çalışma ilişkisi boyunca belirli aralıklarla tekrarlanmasını öngörür. 15. madde; işe giriş, iş değişikliği, iş kazası veya meslek hastalığı ya da sağlık nedeniyle tekrarlanan devamsızlıklar sonrası ve düzenli periyotlarla muayene yapılmasını şart koşar. Periyodik muayene sıklığı tehlike sınıfına göre değişir; özel gruplar için ise süre kısalır.

Bu takvim, işe giriş aşamasındaki muayene ile birlikte değerlendirilmelidir. İşe başlama öncesi zorunlu belge süreci için işe giriş sağlık raporu hizmetimizi, çalışma dönemi boyunca tekrarlanan kontroller için ise periyodik sağlık muayenesi sürecimizi inceleyebilirsiniz. Çok sayıda çalışanı olan işletmeler, tetkikleri işyerine getirdiğimiz mobil sağlık taraması hizmetiyle üretimi durdurmadan tamamlayabilir.

Tehlike Sınıfına Göre Zorunlu Sağlık Tetkikleri

Sağlık tetkikleri yönetmeliğinin en çok yanlış anlaşılan yönü, "herkese aynı tetkik yapılır" beklentisidir. Oysa uygulama maruziyet temellidir: gürültülü ortamda çalışanla, tozlu ortamda ya da kurşun gibi ağır metallere maruz kalan çalışanda istenecek tetkikler farklıdır. İşyeri hekimi, tehlike sınıfı ve iş koluna göre tetkik listesini kişiselleştirir. Aşağıda sık karşılaşılan maruziyetler için örnek tetkik eşleşmeleri yer alır.

Bu tetkiklerin her biri, ilgili maruziyet olmadan istenmez; gereksiz tetkik de, eksik tetkik de yönetmeliğe aykırıdır. Sık kullanılan başlıkların ayrıntısı için ilgili sayfalarımıza göz atabilirsiniz: odyometri (işitme) testi, solunum fonksiyon testi, akciğer grafisi, EKG testi, hemogram (tam kan sayımı), göz muayenesi ve raporu ile toksikolojik testler.

Gıda üretimi, catering ve hijyen gerektiren işkollarında ise portör muayenesi ve tam idrar tahlili gibi ek tetkikler devreye girer. Ağır ve tehlikeli işlerde çalışacaklar için ayrıca ağır ve tehlikeli işlerde çalışabilir raporu düzenlenir; bu raporda hangi tetkiklerin yapıldığını anlatan içeriğimizden yararlanabilirsiniz.

İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu (Ek-2) ve Raporun Geçerliliği

İşyeri Hekimi Yönetmeliği, muayeneyi yürüten hekimin sonucu standart bir belgeye işlemesini zorunlu kılar: bu belge Ek-2 İşe Giriş / Periyodik Muayene Formu'dur. Form; çalışanın kimlik bilgilerini, işyerinin unvanı ve tehlike sınıfını, yapılan tetkikleri ve en kritik olarak işe uygunluk kararını içerir. Karar üç seçenekten biridir: çalışır, şartlı çalışır veya çalışamaz.

Raporu Hukuken Geçerli Kılan Üç Unsur

Uygulamada bir sağlık raporunun denetimde kabul görmesi için üç unsurun birlikte bulunması gerekir. Birincisi, muayenenin İSG-KATİP üzerinden atanmış yetkili bir işyeri hekimi tarafından yapılması; ikincisi, sonucun Ek-2 formuna eksiksiz işlenmesi; üçüncüsü ise raporun dijital olarak kayıt altına alınmasıdır. Bu üç unsurdan biri eksikse rapor, muayene fiilen yapılmış olsa dahi hukuken geçersiz sayılabilir.

Bu yüzden "raporu nereden aldığınız" kadar "kimin, hangi yetkiyle düzenlediği" de belirleyicidir. Satem Mobil Sağlık, atamadan kayda kadar tüm adımları İSG-KATİP süreci üzerinden yürütür ve raporlarını yetkili OSGB sağlık raporu hizmeti kapsamında düzenler. Genel sağlık gözetiminin işletmelere sağladığı koruma için koruyucu sağlık hizmetleri yaklaşımımızı da inceleyebilirsiniz.

Sağlık Tetkikleri Yönetmeliğine Uyulmamasının Yaptırımları

Sağlık gözetimi yükümlülüğünü yerine getirmemek yalnızca idari bir eksiklik değil, ciddi hukuki ve mali sonuçlar doğuran bir ihlaldir. 6331 sayılı Kanun, çalışanı sağlık gözetimine tabi tutmayan işverene çalışan başına idari para cezası öngörür. Ceza tutarı her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir; 2026 için geçerli tutarlar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın yayımladığı güncel listeden teyit edilmelidir. Cezanın büyüklüğü, ihlalin çalışan başına ve tehlike sınıfı katsayısıyla çarpılarak hesaplanması nedeniyle hızla yükselir.

Bu tablo, tetkik masrafından kaçınmanın neden çok daha pahalıya mal olduğunu gösterir. Yasal yükümlülüğü zamanında ve doğru yerine getirmek, hem çalışan sağlığını korur hem de işvereni denetim risklerinden uzak tutar. Hizmet kapsamımızı görmek için yaptığımız testlerin listesine ve mobil laboratuvar hizmetlerimize göz atabilirsiniz. Güncel ceza tutarları için aşağıdaki resmî kaynaklar bölümündeki ÇSGB bağlantısını kullanabilirsiniz.

Satem'in Saha Deneyimi: Mevzuatı Uygulamaya Dökmek

Sağlık tetkikleri yönetmeliğini kağıt üzerinde bilmek ile onu yüzlerce çalışanı olan bir fabrikada aksatmadan uygulamak farklı şeylerdir. 2017'den bu yana gezici iş sağlığı araçlarımızla sahadayız; üretim hattını durdurmadan, işyerinin kendi ortamında EKG, solunum fonksiyon testi, odyometri ve kan tetkiklerini tamamlıyoruz. Bu deneyim bize şunu gösterdi: en sık yapılan hata, tetkiklerin yapılması değil, İSG-KATİP kaydının ve Ek-2 formunun eksik bırakılmasıdır — yani rapor var ama hukuken görünmez.

Vardiyalı çalışan bir işletmede, gece postası personelinin 6 aylık gözetim periyodu çoğu zaman gözden kaçar. Mobil ünitelerimizle bu grupların taramasını kendi vardiya saatlerinde yaptığımızda, hem katılım oranı yükseliyor hem de yasal periyot ihlali riski ortadan kalkıyor. Benzer şekilde toplu işe alımlarda, mobil sağlık taraması planlaması tek günde onlarca çalışanın tetkikini koordine etmemizi sağlıyor.

• ÇSGB/İSGGM yetkili OSGB statüsü
• ISO 15189 akrediteli tıbbi laboratuvar
• Gezici iş sağlığı araçları yetki belgesi
• Yetkili işyeri hekimi kadrosu ile Ek-2 raporlama
• İSG-KATİP üzerinden eksiksiz dijital kayıt
• Tehlike sınıfına özel tetkik protokolleri
• Üretimi durdurmadan yerinde tarama
• Bireysel ve kurumsal toplu başvuru

Yetki belgelerimizi ve akreditasyon durumumuzu doğrudan görmek isterseniz OSGB yetki belgemiz, kalite sertifikalarımız ve gezici iş sağlığı araçları yetki belgelerimiz sayfalarını inceleyebilirsiniz. Süreç ve fiyatlandırma için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar ve Referanslar

• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (md.15 sağlık gözetimi) — mevzuat.gov.tr
• İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik (resmi metin PDF) — mevzuat.gov.tr
• 2026 İSG İdari Para Cezaları listesi — ÇSGB / İSGGM
• İşe Giriş Muayenesi Nasıl Yapılmalıdır? — Türk Tabipleri Birliği (TTB) İşçi Sağlığı ve İşyeri Hekimliği Kolu
• İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği (RG 29.12.2012 / 28512) — mevzuat.gov.tr
• Satem Mobil Sağlık — Bakanlık yetkili OSGB ve mobil sağlık uygulama deneyimi.