Gezici Mobil Sağlık Hizmetleri Nedir? (6331 sayılı Kanun md.15)

Gezici mobil sağlık hizmetleri, çalışanların işe giriş ve periyodik sağlık gözetimine yönelik muayene ve tetkiklerin, çalışanların bulunduğu iş yerinde; tam donanımlı bir mobil sağlık aracı ya da gezici İSG aracı içinde yapılmasıdır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 15. maddesi, işverene çalışanların sağlık gözetimini sağlama yükümlülüğü getirir. Bu yükümlülüğü, personeli tek tek hastaneye göndermek yerine sağlık ekibini ve laboratuvarı iş yerine getirerek karşılayan model; kurumsal işverenler için hem zaman hem de maliyet açısından en verimli çözümdür.

Bu hizmet, klasik mobil sağlık hizmetlerimizin saha ayağıdır: iş yeri hekimi, sağlık personeli, mobil laboratuvar ünitesi ve dijital raporlama sistemi tek bir araçta birleşir. Fabrika, şantiye, depo, liman ve ofis fark etmeksizin; onlarca hatta yüzlerce çalışanın tetkikleri, üretim akışı durdurulmadan tek bir organizasyonla tamamlanır. Satem Mobil Sağlık olarak 2017'den bu yana yürüttüğümüz gezici sağlık taraması operasyonlarında, tek bir çalışma gününde vardiya düzeni bozulmadan geniş kadroların taranabildiğini defalarca sahada gözlemledik.

Kritik nokta şudur: yerinde yapılan tetkiğin hukuken geçerli olması için aracın ve laboratuvarın yetkilendirilmiş olması gerekir. Uygun izinleri taşımayan bir araçta üretilen sonuç, denetimde geçersiz sayılabilir. Bu yüzden gezici mobil sağlık hizmetlerinde asıl belirleyici unsur "yerinde yapılıyor olması" değil; o hizmetin İl Sağlık Müdürlüğü izinli araçta, akredite bir laboratuvar altyapısıyla ve iş yeri hekimi gözetiminde yapılıp yapılmadığıdır.

Yerinde Sağlık Taraması ile Gezici Hizmet Arasındaki Fark

Sıklıkla karıştırılan iki kavramı ayıralım: yerinde sağlık taraması, sağlık personelinin iş yerine gelerek muayene ve numune alımı yapmasını kapsar. Gezici mobil sağlık hizmeti ise bunun bir üst basamağıdır; röntgen (akciğer grafisi), solunum fonksiyon testi ve odyometri gibi cihaz gerektiren tetkiklerin de aracın içindeki kabinlerde yapılabilmesini sağlar. Röntgen içeren bir mobil sağlık aracının ayrıca radyasyon güvenliği ruhsatına sahip olması zorunludur.

Gezici Mobil Sağlık Hizmeti Süreci Nasıl İşler?

Saha organizasyonunu, işverenin operasyonuna en az müdahale edecek şekilde planlıyoruz. Tipik bir gezici mobil sağlık projesi beş aşamada yürür:

Bu akış, toplu mobil sağlık taraması projelerinde yüzlerce çalışan için ölçeklenebilir. Büyük kadrolu iş yerlerinde araç birden fazla gün konumlanır; küçük ölçekli işletmelerde ise tek gün içinde tüm ekip tamamlanır. Süreç boyunca işverenin tek muhatabı Satem koordinasyon ekibidir.

Yerinde Yapılan Tetkik Hukuken Geçerli mi? Yasal Dayanak ve Yetki Belgeleri

Bir işverenin en haklı sorusu şudur: "İş yerimde, bir araçta yapılan muayene ve röntgen resmen kabul edilir mi?" Cevap, hizmeti veren kuruluşun taşıdığı yetki belgelerinde saklıdır. Gezici mobil sağlık hizmetlerinin yasal zemini üç ayrı otoritenin iznine dayanır ve Satem Mobil Sağlık bu belgelerin tamamını taşır.

Birincisi, gezici İSG araçlarının İl Sağlık Müdürlüğü tarafından verilen kullanım iznidir; sağlık gözetimi amaçlı tıbbi tetkikler ancak izinli araçlarda yapılabilir. İkincisi, röntgen/akciğer grafisi çeken ünitelerin Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) radyasyon uygulama lisansına sahip olmasıdır. Üçüncüsü ise laboratuvar sonuçlarının ISO 15189 tıbbi laboratuvar akreditasyonuyla güvence altına alınmasıdır. Sahip olduğumuz belgeleri gezici iş sağlığı araçları yetki belgelerimiz ve sabit tıbbi tetkik mekânı yetki belgemiz sayfalarından doğrulayabilirsiniz.

Bir raporun geçerliliği için son ve en kritik halka dijital kayıttır. Düzenlenen her sağlık raporunun, iş yeri hekiminin İSG-KATİP sistemi üzerinden iş yerine atanmış olması ve kaydın buradan yürütülmesi gerekir; dijital ataması olmayan bir rapor, ıslak imzalı olsa dahi denetimde geçersiz kabul edilebilir. Satem'in OSGB yetki belgesi ve kalite sertifikaları, bu zincirin eksiksiz kurulduğunu belgeler.

Gezici Mobil Ünitede Hangi Tetkikler Yapılır?

Mobil ünitede yapılabilecek tetkikler, iş yerinin tehlike sınıfına ve çalışanın maruz kaldığı risk etmenlerine göre belirlenir. Gürültülü bir ortamda odyometri, tozlu bir ortamda solunum fonksiyon testi ve akciğer grafisi öne çıkarken; kurşun, krom gibi ağır metallere maruziyette biyolojik izleme testleri devreye girer. Aşağıdaki tetkiklerin tamamı, uygun donanımlı gezici araçta veya mobil laboratuvar hizmetleri kapsamında yerinde alınan numunelerle yürütülebilir.

• EKG (elektrokardiyografi)
• Solunum Fonksiyon Testi (SFT/spirometri)
• Odyometri (işitme testi)
• PA Akciğer Grafisi (röntgen)
• Hemogram (tam kan sayımı)
• Göz Muayenesi / Görme Taraması
• Portör Muayenesi
• Pnömokonyoz Değerlendirmesi

Ağır sanayi ve metal iş kollarında, maruziyete özgü ağır metal testleri (kurşun, krom, kadmiyum vb.) biyolojik izleme kapsamında istenir. Bu tetkiklerin mobil koşullarda doğru çalışılabilmesi için soğuk zincir ve numune bütünlüğü kritik önemdedir; Satem'in akredite laboratuvar altyapısı bu standardı garanti eder. Yapılacak test paketinin belirlenmesinde temel referansımız, iş yerinin risk analizi raporudur.

Tehlike Sınıfına Göre Tetkik Matrisi

Gezici Mobil Sağlık Hizmetlerinin İşverene Kazandırdıkları

Bir üretim tesisinde 200 çalışanın tek tek dış bir sağlık kuruluşuna gönderilmesi, işverene yalnızca ulaşım maliyeti değil; ciddi bir iş gücü kaybı olarak geri döner. Sahadaki gözlemimiz nettir: çalışan başına ortalama yarım günlük üretim kaybı, büyük kadrolarda haftalara yayılan bir aksama yaratır. Gezici mobil sağlık modelinde ise araç iş yerine gelir, çalışan yalnızca birkaç dakika hattan ayrılır ve doğrudan işine döner. Bir fabrikada sağlık taraması projesinde, vardiya düzeni hiç bozulmadan tüm kadronun 5-7 iş gününde tamamlandığını uygulamalı olarak gördük.

İkinci kazanım yasal risklerin bertaraf edilmesidir. Sağlık gözetimini eksik yürüten işveren, çalışan başına uygulanan idari para cezalarıyla ve iş kazası halinde SGK rücu davalarıyla karşılaşır. Planlı bir işyeri sağlık taraması takvimi bu riski kaynağında ortadan kaldırır. Üçüncü kazanım ise veri bütünlüğüdür: tüm çalışanların tetkikleri aynı standartla, aynı laboratuvarda ve tek bir dijital arşivde toplanır; bu da periyodik sağlık muayenesi takibini kolaylaştırır.

Gezici hizmet aynı zamanda ölçeklenebilir bir koruyucu sağlık hizmeti yaklaşımının parçasıdır. Sadece yasal zorunluluğu karşılamakla kalmaz; erken teşhis imkânı sunarak meslek hastalıklarının önüne geçer. Kısıtlı sağlık altyapısına sahip organize sanayi bölgeleri ve şehir dışı şantiyeler için, aracın gezici sağlık aracı kiralama modeliyle konumlandırılması yerinde çözümün tek pratik yoludur.

Periyodik Muayene Sıklığı ve Sağlık Gözetimi Cezaları (2026)

Sağlık gözetiminin ne sıklıkla tekrarlanacağı iş yerinin tehlike sınıfına bağlıdır. Bu periyotlar, İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personeli Yönetmeliği'nde tanımlıdır ve gezici mobil sağlık takviminin de temelini oluşturur. Özel gruplar için süre kısalır: gece postasında çalışanlar, 18 yaş altı çalışanlar ile gebe ve emziren çalışanlar için muayene en geç 6 ayda bir tekrarlanır.

Yaptırım boyutu ciddidir: 6331 sayılı Kanun'un 15. maddesi kapsamında sağlık gözetimini yaptırmayan işverene, 2026 yılı için çalışan başına yaklaşık 22.194 TL idari para cezası uygulanır ve bu tutar çalışan sayısıyla çarpılır. On kişilik bir kadroda toplam yük 220 bin TL'yi aşabilir. Cezalar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiğinden, güncel rakamı işlem öncesinde teyit etmenizi öneririz. Planlı bir gezici mobil sağlık organizasyonu bu maliyetin çok altında bir bütçeyle yasal uyumu sağlar.

Neden Satem Mobil Sağlık?

Gezici mobil sağlık hizmetlerinde işvereni koruyan tek şey, hizmeti veren kuruluşun taşıdığı yetki ve akreditasyonlardır. Satem Mobil Sağlık, 2017'den bu yana Türkiye genelinde saha operasyonları yürüten, ÇSGB yetkili bir OSGB ve mobil sağlık uygulayıcısıdır. Bakırköy, Ataşehir, Mecidiyeköy ve Eskişehir şubelerimizle hem İstanbul'a hem de Anadolu'daki organize sanayi bölgelerine hızlı erişim sağlıyoruz.

Farkımız üç sinyalde toplanır. Birincisi belgelenmiş yetkidir: İl Sağlık Müdürlüğü izinli gezici araç, NDK radyasyon ruhsatı ve ISO 15189 akreditasyonunun tümünü aynı çatı altında sunarız. İkincisi tıbbi liyakattir; tüm süreç, adı ve İSG-KATİP yetki numarası açıkça belirtilen bir işyeri hekimi gözetiminde yürür. Üçüncüsü ise kapsam bütünlüğüdür: gezici tarama yalnızca bir parçadır; ihtiyaç halinde İSG hizmetleri, işe giriş sağlık raporu ve periyodik muayene süreçlerini uçtan uca yönetiriz.

• İl Sağlık Müdürlüğü izinli gezici araç
• NDK radyasyon uygulama ruhsatı
• ISO 15189 akredite laboratuvar
• Adı geçen işyeri hekimi gözetimi
• İSG-KATİP dijital raporlama
• Türkiye geneli saha kapasitesi
• Üretimi durdurmayan planlama
• Tek muhatap, toplu teslim

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar ve Referanslar

• T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi — 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (md.15 Sağlık Gözetimi)
• T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi — 6331 sayılı Kanun Resmî Konsolide Metin (PDF)
• T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi — İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik
• Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) — Tıbbi Radyoloji Lisanslama Bilgileri
• Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) — Lisans — Radyasyon Uygulamaları
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı / İSGGM — İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü — Sık Sorulan Sorular
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — Meslek Hastalıkları Rehberi (PDF)
• Satem Mobil Sağlık — Bakanlık yetkili OSGB ve mobil sağlık uygulama deneyimi.