İş Yeri Sağlık Taraması Nedir? (6331 md.15)

İş yeri sağlık taraması, bir işletmede çalışan personelin maruz kaldığı fiziksel, kimyasal ve biyolojik risklere karşı sağlık durumunun düzenli aralıklarla değerlendirildiği, meslek hastalıklarının erken teşhisini amaçlayan sistematik sağlık gözetimi sürecidir. Yasal çerçevesi 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 15. maddesiyle çizilir: işveren, çalışanlarının işe girişte ve belirli periyotlarda muayeneden geçmesini sağlamakla yükümlüdür ve bu gözetimden doğan tüm maliyet çalışana yansıtılamaz.

Uygulamada süreç üç ayağa dayanır: işe giriş muayenesi, çalışma hayatı boyunca tekrarlanan periyodik muayene ve iş değişikliği ya da uzun aradan dönüşte yapılan ek değerlendirme. Satem Mobil Sağlık olarak bu ayakların tamamını hem sabit kliniklerimizde hem de mobil sağlık taraması ünitelerimizle işyerinizin bulunduğu adreste tamamlıyoruz. Sürecin bilgi tarafında daha derin bir kaynak isterseniz periyodik sağlık muayenesi içeriğimiz kapsamlı bir başvuru noktasıdır.

Tarama yalnızca yasal bir formalite değildir; erken tanı sayesinde işitme kaybı, solunum fonksiyon bozukluğu veya kimyasal maruziyet gibi tabloların geri dönüşü olmayan aşamaya gelmeden fark edilmesini sağlar. Bu nedenle taramanın deneyimli bir işyeri hekimi gözetiminde ve akredite tetkik altyapısıyla yürütülmesi, sonucun hem tıbbi hem hukuki değerini belirler.

Yasal Dayanak, Periyot ve İşveren Yükümlülüğü

Sağlık gözetiminin sıklığı, işyerinin tehlike sınıfına ve çalışanın özel durumuna göre değişir. İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik, periyodik muayene aralıklarını net biçimde belirler. Aşağıdaki tablo, güncel mevzuata göre asgari periyotları ve gözetim eksikliğinde 2026 yılında uygulanan idari para cezası aralığını özetlemektedir.

Ceza tutarları ihlalin niteliği, çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre değişir ve aykırılık sürdükçe her ay yeniden uygulanır. Bunun yanında sağlık gözetimini yaptırmayan işveren, bir iş kazası ya da meslek hastalığı halinde SGK rücu davası ve Türk Ceza Kanunu kaynaklı sorumlulukla da karşılaşabilir. Tehlike sınıfı belirleme, risk değerlendirmesi ve tarama planını birlikte kurgulamak için risk analizi ve İSG hizmetleri süreçlerimiz taramayla entegre yürür. İşe alım aşamasında ayrıca işe giriş sağlık raporu düzenlenmesi de aynı gözetim zincirinin parçasıdır.

Tarama Kapsamındaki Tetkikler ve Tehlike Sınıfı Matrisi

İş yeri sağlık taramasında yapılacak tetkikler, çalışanın maruz kaldığı riske göre seçilir; gürültülü bir ortamda odyometri, tozlu bir ortamda solunum fonksiyon testi ve akciğer grafisi öne çıkar. Satem Mobil Sağlık, tüm bu tetkikleri mobil laboratuvar hizmetleri ve özel laboratuvar altyapısıyla tek noktada toplar.

Bu tetkiklerin her biri için ayrıntılı içeriklerimiz mevcuttur: gürültü maruziyetinde odyometri (işitme testi), solunum değerlendirmesinde solunum fonksiyon testi (SFT) ile akciğer grafisi, tozlu işlerde ayrıca pnömokonyoz taraması uygulanır.

Laboratuvar tarafında ise kardiyak değerlendirme için EKG testi, genel kan tablosu için hemogram (tam kan sayımı), metabolik profil için biyokimya testleri ve kimyasal maruziyet için toksikolojik testler paketimize dahildir. Görme kontrolü için göz taraması, gıda sektörü için portör muayenesi ve gerektiğinde uyuşturucu madde testi talep üzerine eklenir. Sunduğumuz tüm parametreleri test kataloğumuzda ve sağlık tetkikleri sayfamızda inceleyebilirsiniz.

İşyerinizde Mobil Sağlık Taraması Hukuken Geçerli mi?

Evet. Gezici sağlık aracıyla işyerinde yapılan muayene ve tetkikler, aracın ve mekânın gerekli izinlere sahip olması koşuluyla sabit klinikle aynı yasal geçerliliğe sahiptir. Satem Mobil Sağlık'ın mobil üniteleri, İl Sağlık Müdürlüğü gezici iş sağlığı aracı ruhsatına, radyografik cihazlar için Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) radyasyon ruhsatına ve TSE standartlarına uygun olarak faaliyet gösterir. Belgeleri şeffaf biçimde yayımlıyoruz: gezici araç yetki belgelerimiz ve sabit tıbbi tetkik mekânı belgemiz herkese açıktır.

2017'den bu yana sahada edindiğimiz deneyim, taramanın en büyük zorluğunun tıbbi değil operasyonel olduğunu gösterdi: üretimi durdurmadan yüzlerce çalışanı tek günde tetkikten geçirmek. Vardiyalı fabrikalarda kurduğumuz akış planıyla, mobil ünite kapıda kurulurken laboratuvar örnekleri eş zamanlı işlenir; böylece işveren iş gücü kaybı yaşamadan yükümlülüğünü tamamlar. Bu mobil yaklaşımın detaylarını mobil sağlık hizmetlerimiz ile periyodik sağlık taraması sayfalarımızda bulabilirsiniz.

Özel gruplar için mevzuat ek koruma öngörür. Gece postasında çalışanlar için gece çalışabilir raporu, ağır ve tehlikeli işlerde ise ağır ve tehlikeli işlerde çalışabilir raporu düzenlenir. Bu raporlar da tarama programının doğal bir uzantısı olarak aynı ziyarette hazırlanabilir.

İş Yeri Sağlık Taraması Kimler İçin Zorunludur?

6331 sayılı Kanun, çalışan sayısı ve sektör ayrımı gözetmeksizin bir veya daha fazla çalışanı olan tüm işyerlerini sağlık gözetimi kapsamına alır. Aşağıdaki başlıklar taramanın öncelikli olduğu grupları özetler; ancak kapsam bunlarla sınırlı değildir.

• Çok tehlikeli sınıf (inşaat, maden, kimya) — yıllık zorunlu
• Tehlikeli sınıf (metal, gıda, lojistik) — 3 yılda bir
• Az tehlikeli sınıf (ofis, büro) — 5 yılda bir
• Gece postası çalışanları — 6 ayda bir
• 18 yaş altı genç çalışanlar — 6 ayda bir
• Gebe ve emziren çalışanlar — 6 ayda bir
• İş değişikliği yapan personel — değişim öncesi
• Uzun rapor/aradan dönen çalışanlar — işbaşı öncesi

Özellikle ağır metal ve kimyasal maruziyeti olan işkollarında, biyolojik izleme parametreleri (örneğin kurşun, kadmiyum, arsenik ölçümleri) taramaya eklenir. Bu tür özel programları çalışan grubunuza göre koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında kurgular; hijyen ve güvenlik kültürünü desteklemek için hijyen eğitimi ve temel iş güvenliği eğitimi programlarıyla birleştiririz.

Neden Satem Mobil Sağlık?

Bir OSGB ve mobil sağlık kuruluşunun asıl ayrımı, taramanın hem tıbbi doğruluğunu hem de hukuki geçerliliğini birlikte güvence altına almasındadır. Satem Mobil Sağlık, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkili OSGB hizmetleri kapsamında, ISO 15189 akredite tıbbi laboratuvarı ve kalibrasyonlu cihaz parkuruyla çalışır. Yetki ve akreditasyon belgelerimiz kamuya açıktır.

• ÇSGB/İSGGM yetkili OSGB statüsü
• ISO 15189 akredite tıbbi laboratuvar
• İl Sağlık Müdürlüğü gezici araç izni + NDK ruhsatı
• İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı kadrosu
• İSG-KATİP üzerinden dijital raporlama
• Vardiyayı bozmayan mobil operasyon planı

Yetkinliğimizi belgeleyen kaynaklar için OSGB yetki belgemiz, ISO kalite sertifikalarımız ve neden bizi tercih etmeniz gerektiğini anlatan neden biz sayfamızı inceleyebilirsiniz. Sürecin dijital ayağını merak edenler için İSG-KATİP nedir içeriğimiz de yol göstericidir. Ekipte ayrıca iş güvenliği uzmanı desteği tarama sürecine eşlik eder.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar ve Referanslar

• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — md.15 Sağlık Gözetimi (mevzuat.gov.tr, resmî metin)
• 6331 sayılı Kanun — güncel konsolide mevzuat sayfası (mevzuat.gov.tr)
• İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — Resmî Gazete, 30.06.2012 sayı 28339
• İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik — periyodik muayene sıklığı (mevzuat.gov.tr)
• ÇSGB İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü — Sıkça Sorulan Sorular
• Satem Mobil Sağlık — Bakanlık yetkili OSGB ve gezici mobil sağlık uygulama deneyimi (2017–).