Yerinde Sağlık Taraması Nedir? (6331 Sayılı Kanun md.15)

Yerinde sağlık taraması, çalışanların işe uygunluğunu ve mesleki risklere karşı sağlık durumunu belirlemek için gereken muayene ve tetkiklerin; personeli işyerinden ayırmadan, tam donanımlı mobil ünite ile doğrudan sahada gerçekleştirilmesidir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 15. maddesi işverene çalışanları düzenli aralıklarla sağlık gözetimine tabi tutma yükümlülüğü getirir; işyerinde yürütülen tarama, bu yükümlülüğü üretim akışını kesintiye uğratmadan yerine getirmenin en pratik yoludur.

Klasik yöntemde onlarca çalışanın tek tek kliniğe gönderilmesi hem iş gücü kaybına hem de randevu karmaşasına yol açar. Sahada yürütülen tarama modelinde ise işyeri hekimi, sağlık teknikeri ve mobil laboratuvar aynı gün tesise gelir; muayene, ölçüm ve kan/idrar numunesi alımı planlı bir akışla tamamlanır. Bu yaklaşım, kurumsal mobil sağlık taraması hizmetimizin temelini oluşturur ve özellikle çok vardiyalı ya da geniş kadrolu işletmeler için ölçeklenebilir bir çözüm sunar.

Yerinde tarama yalnızca bir formalite değildir; erken teşhis ve mesleki maruziyetin izlenmesi açısından koruyucu bir tıp uygulamasıdır. Gürültülü ortamda çalışan bir işçide işitme kaybının, tozlu bir sahada pnömokonyoz bulgusunun ya da kurşun-krom gibi ağır metallere maruz kalan bir çalışanda biyolojik birikimin erken yakalanması, hem çalışanın sağlığını korur hem de işvereni ileride doğabilecek meslek hastalığı tazminatlarından uzak tutar. Bu yönüyle tarama, koruyucu sağlık hizmetleri zincirinin sahadaki en görünür halkasıdır.

Satem Mobil Sağlık olarak yerinde taramayı, sabit merkezlerimizdeki laboratuvar altyapısıyla entegre yürütürüz: numuneler akredite özel laboratuvar koşullarında çalışılır, sonuçlar işyeri hekimi değerlendirmesiyle rapora bağlanır. Böylece "yerinde alınan sonuç hukuken geçerli mi?" sorusu netleşir: yetkili birim tarafından, dijital kayıt altında üretilen sonuç tam anlamıyla geçerlidir.

Yasal Dayanak, İşveren Yükümlülüğü ve 2026 Cezaları

Sağlık gözetiminin çerçevesi 6331 sayılı Kanun'un 15. maddesinde çizilir: işveren, çalışanların işe girişte, iş değişikliğinde, iş kazası veya meslek hastalığı sonrası dönüşte ve işin devamı süresince düzenli aralıklarla sağlık muayenesinden geçmesini sağlamak zorundadır. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde çalışacaklar, işe uygun olduklarını gösteren işe giriş sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz. Bu raporlar yalnızca yetkili bir işyeri hekimi tarafından düzenlenebilir.

Kanun bir noktayı çok net düzenler: sağlık gözetiminden doğan tüm maliyet işverene aittir ve hiçbir kalem çalışana yansıtılamaz. Muayene, tetkik ve raporlama ücretleri çalışandan talep edilemez. İşyerinde yürütülen tarama, tam da bu maliyeti öngörülebilir hale getirir; tek seferde toplu tarama, kişi başına dağılan birim maliyeti düşürür. Sürecin tamamı, yetkili OSGB hizmetleri kapsamında ve iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri bütünlüğü içinde yürütülür.

Yükümlülüğün ihmali ciddi idari yaptırımlar doğurur. 2026 yılında geçerli yeniden değerleme oranıyla (%25,49) güncellenen tarifeye göre, çalışanı sağlık gözetimine tabi tutmamak her bir çalışan için 22.194 TL idari para cezasına tabidir. Ceza çalışan başına ayrı ayrı hesaplanır; 20 kişilik bir kadroda eksiklik, tek denetimde 400.000 TL'yi aşan bir yükü gündeme getirebilir. Bu tablo, dijital kaydı İSG-KATİP sistemi üzerinden tamamlanmış bir taramanın neden ertelenemez olduğunu gösterir.

Not: Periyotlar üst sınırdır; işyeri hekimi, çalışanın ve işin niteliğine göre daha sık muayene planlayabilir. Özel gruplar; gece postasında çalışanlar, 18 yaş altı çalışanlar ile gebe ve emziren çalışanları kapsar.

Yerinde Taramada Hangi Tetkikler Yapılır?

Mobil ünitede yürütülen tarama, bir kliniğin sunduğu tetkik yelpazesinin sahaya taşınmış halidir. Kapsam, işin tehlike sınıfına ve çalışanların maruz kaldığı fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkenlere göre şekillenir. Aşağıdaki başlıklar, yerinde en sık uyguladığımız ölçüm ve analizleri özetler; her biri gerekçesiyle birlikte tarama planına eklenir.

• Gürültülü ortamlar için odyometri (işitme testi)
• Toz ve gaz maruziyetinde solunum fonksiyon testi (SFT)
• Kardiyak değerlendirme için EKG (elektrokardiyografi)
• Toz işlerinde akciğer grafisi ve ILO değerlendirmesi
• Ekran/görme yükü için göz muayenesi ve görme taraması
• Genel durum için hemogram (tam kan sayımı)
• Karaciğer-böbrek paneli için biyokimya testleri
• Kimyasal maruziyette ağır metal ve biyolojik izleme

Kimyasal risk yoğun sektörlerde (metal, boya, akü, kaynak) biyolojik izleme öne çıkar. Kurşun, krom, mangan gibi etkenlere maruz kalan çalışanlarda kandaki birikimi ölçmek için genişletilmiş toksikolojik testler planlanır; tozlu sahalarda ise radyolojik takip pnömokonyoz değerlendirmesiyle desteklenir. Gıda, konaklama ve toplu tüketim alanlarında çalışanlar için ise portör muayenesi ve ilgili kültürler taramaya dahil edilir.

Uyuşturucu ve psikotrop madde kullanımının iş güvenliği açısından kritik olduğu ağır ve tehlikeli işlerde, işveren talebi doğrultusunda uyuşturucu madde testi de saha protokolüne eklenebilir. Tüm bu analizlerin numune alımı yerinde yapılır; çalışma ise merkez laboratuvarımızda, mobil laboratuvar hizmetlerimizin soğuk zincir ve barkodlama standartlarıyla güvence altına alınır. Hangi tetkiklerin gerekli olduğunu belirlemek için sektörünüze özel sağlık tetkikleri içeriğimizi de inceleyebilirsiniz.

Kimler İçin Zorunlu? Özel Gruplar ve Sık Muayene

Sağlık gözetimi, işyerinin büyüklüğünden bağımsız olarak tüm çalışanları kapsar; ancak bazı çalışan grupları için muayene sıklığı artar. Gece postasında çalışanlar, 18 yaşını doldurmamış çalışanlar ile gebe ve emziren çalışanlar, sağlık durumundaki değişimlerin daha yakından izlenmesi gereken gruplardır ve bu çalışanlarda muayene genellikle en geç altı ayda bir tekrarlanır. Yerinde tarama modeli, bu sık periyotları saha ziyaretiyle kolayca sürdürülebilir kılar.

Ağır ve Tehlikeli İşler

İnşaat, madencilik, metal ve kimya gibi sektörlerde çalışanların işe uygunluğu, standart muayenenin ötesinde hedefe yönelik tetkik gerektirir. Bu kapsamda düzenlenen ağır ve tehlikeli işlerde çalışabilir raporu, çalışanın fiziksel yeterliliğini ve maruziyet risklerini birlikte değerlendirir. Yerinde tarama, bu raporlar için gereken SFT, odyometri ve grafi gibi ölçümleri tek ziyarette toplar.

Gece Çalışması ve Vardiya Düzeni

Gece vardiyasında görev alan çalışanların uyku, kardiyovasküler ve metabolik yükü farklıdır. Bu çalışanlar için düzenlenen gece çalışabilir raporu, altı aylık periyotlarla yenilenir. Mobil ünitemiz gece vardiyasına da uyum sağlayarak taramayı çalışanların iş saatine göre planlar; böylece kimse dinlenme saatinden feragat etmek zorunda kalmaz.

Taramanın işyeri hekimi tarafından yürütülmesi, sürecin yalnızca tetkikten ibaret olmadığını gösterir. Hekim, çıkan bulguları çalışanın görev tanımıyla eşleştirir ve gerektiğinde diğer sağlık personeli desteğiyle takip önerir. İşyerinizin genel risk profili ise sahadaki bulgularla birlikte risk analizi çalışmasına veri sağlar; böylece tarama, salt bir belge üretimi değil, bütüncül bir İSG yönetiminin parçası haline gelir.

Mobil Ünite, Yasal Geçerlilik ve Yetki Belgeleri

Yerinde alınan bir sonucun hukuken geçerli sayılması için üç koşul birlikte sağlanmalıdır: hizmeti veren birimin yetkili olması, gezici aracın gerekli izinlere sahip olması ve sonucun dijital kayda geçmesi. Satem Mobil Sağlık, bu üç koşulu da belgeleriyle karşılar. Yetkili OSGB statümüz OSGB yetki belgemiz ile, sabit tetkik altyapımız ise sabit tıbbi tetkik mekânı yetki belgemiz ile belgelidir.

Mobil röntgen içeren gezici araçlarda radyasyon güvenliği kritik bir denetim alanıdır. Araçlarımız, radyasyon lisansları ve İl Sağlık Müdürlüğü gezici sağlık izinleri kapsamında ruhsatlıdır; bu izinlerin tümü gezici iş sağlığı araçları yetki belgelerimiz sayfasında görünürdür. Laboratuvar tarafında ise kalite sertifikalarımız arasında yer alan ISO 15189 tıbbi laboratuvar akreditasyonu, yerinde alınan numunelerin analitik güvenilirliğini güvence altına alır.

Tüm bu altyapıyı 2017'den bu yana sahada işletiyoruz. Fabrika, şantiye ve lojistik merkezlerinde yürüttüğümüz taramalarda edindiğimiz deneyim; kalabalık kadrolarda akışı sıkıştırmadan yönetmeyi, numune bütünlüğünü korumayı ve sonuçları gecikmesiz raporlamayı mümkün kılıyor. Ekibimiz ve referanslarımız hakkında daha fazlası için hakkımızda, neden biz ve referanslarımız sayfalarını inceleyebilirsiniz.

Neden Satem Mobil Sağlık ile Yerinde Tarama?

Bir taramayı değerli kılan, kaç tetkik yapıldığı değil; sonuçların ne kadar güvenilir üretildiği ve ne kadar doğru yorumlandığıdır. Satem Mobil Sağlık, sahada aldığı numuneyi kendi akredite laboratuvar altyapısında çalışır; aradaki üçüncü tarafları ortadan kaldırarak hem süreyi kısaltır hem de zincirin her halkasını denetim altında tutar. Bu bütünleşik model, özellikle periyodik yükümlülüğü olan işletmeler için öngörülebilirlik sağlar.

• 2017'den bu yana sahada mobil tarama deneyimi
• ISO 15189 akredite kendi laboratuvarı
• NDK radyasyon ve İSM gezici sağlık izinleri
• İSG-KATİP uyumlu dijital raporlama
• Vardiya düzenini bozmayan saha planlaması
• Kurumsal kadrolar için toplu tarama koordinasyonu
• Yetkili işyeri hekimi değerlendirmesi
• 4 şube ile Türkiye geneli erişim

Yerinde taramayı, tekil bir hizmet değil bir yükümlülük yönetimi olarak ele alıyoruz. İşe girişten periyodik takibe, biyolojik izlemeden raporlamaya kadar tüm adımları aynı çatı altında yürütmek; işvereni farklı tedarikçiler arasında koordinasyon yükünden kurtarır. Sağlık gözetiminizi düzenli bir takvime bağlamak için kurumsal periyodik sağlık muayenesi ve periyodik sağlık taraması programlarımızı da değerlendirmenizi öneririz.

Yerinde Sağlık Taraması Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar ve Referanslar

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — Resmî Gazete tam metni (md.15 Sağlık Gözetimi): resmigazete.gov.tr
• 6331 Sayılı Kanun — Güncel konsolide metin: mevzuat.gov.tr (PDF)
• İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği (OSGB yetkilendirme): mevzuat.gov.tr
• İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik: mevzuat.gov.tr (PDF)
• T.C. ÇSGB — İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, Sağlık Gözetimi SSS: csgb.gov.tr
• Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) — Radyasyon Güvenliği (gezici röntgen ruhsatı): ndk.gov.tr
• TÜİK — İş Kazası ve İşe Bağlı Sağlık Problemleri istatistikleri: veriportali.tuik.gov.tr
• Satem Mobil Sağlık — Bakanlık yetkili OSGB ve mobil sağlık uygulama deneyimi.