Mobil Sağlık Taraması Firmaları Ne İş Yapar? (6331 md.15)

Mobil sağlık taraması firmaları, işverenin 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 15. maddesinde tanımlanan sağlık gözetimi yükümlülüğünü çalışanların bulunduğu yerde yerine getirmek üzere tam donanımlı araçlarla hizmet veren yetkili kuruluşlardır. Personeli hastaneye göndermek yerine, işitme, solunum, kan ve görüntüleme tetkiklerini iş yerinin önüne gelen mobil ünitede tamamlarlar. Bu model, üretimi durdurmadan yasal muayenelerin tek günde bitirilmesini sağlar. Satem Mobil Sağlık, 2017'den bu yana bu alanda hem sabit merkez hem de gezici araç altyapısıyla çalışan bir kuruluştur.

Kanunun ilgili maddesi, işverene çalışanları maruz kaldıkları risklere göre sağlık gözetimine tabi tutma sorumluluğu getirir; bu gözetimden doğan tüm masraflar işverene aittir ve çalışana yansıtılamaz. Uygulamada bu gözetim, işe girişte ve tehlike sınıfına bağlı periyotlarla yapılan muayenelerle sürer. Sahaya çıkan mobil sağlık taraması hizmeti, bu yükümlülüğün en pratik uygulama biçimidir; çünkü çok sayıda çalışanı olan işletmelerde tek tek sevk yerine toplu ve planlı bir tarama yürütülür.

Bir firmanın "mobil sağlık taraması" tabelası asması, verdiği raporun geçerli olacağı anlamına gelmez. Yalnızca İl Sağlık Müdürlüğü'nden gezici sağlık hizmeti izni almış, laboratuvarı akredite ve araçlarındaki radyoloji cihazları için NDK ruhsatı bulunan firmaların düzenlediği belge denetimlerde kabul görür. Bu nedenle mobil sağlık taraması firmaları değerlendirilirken önce yetki katmanına, sonra fiyata bakılmalıdır. Kurumsal alıcılar için doğru soru "en ucuzu kim?" değil, "raporu hangi firma hukuken savunulabilir şekilde düzenliyor?" olmalıdır.

Yetkili Mobil Sağlık Taraması Firmaları Hangi Belgelere Sahip Olmalı?

Bir mobil sağlık firmasının verdiği raporun yasal denetimde ayakta kalması, o firmanın belge altyapısına bağlıdır. Bu belgeler yalnızca birer formalite değil; taramanın tıbbi doğruluğunu, radyasyon güvenliğini ve laboratuvar sonuçlarının güvenilirliğini garanti eden zincirin halkalarıdır. Aşağıdaki tabloda, yetkili bir mobil sağlık firması ile yetkisiz bir organizasyon arasındaki farkı belirleyen temel belgeler yer alır.

Satem Mobil Sağlık bu katmanların tamamını bir arada sunar. Araçlarımızın yasal statüsünü gezici iş sağlığı araçları yetki belgelerimiz sayfasından, laboratuvar ve merkez altyapımızı ise Sabit Tıbbi Tetkik Mekânı yetki belgemiz üzerinden doğrulayabilirsiniz. OSGB statümüz için OSGB yetki belgemiz, kalite yönetim sertifikalarımız için ise kalite sertifikalarımız sayfasını inceleyebilirsiniz. Belgesini şeffaf biçimde yayımlamayan firmalarla ilerlemeden önce mutlaka bu doğrulamayı isteyin.

Radyasyon Ruhsatı Neden Kritik?

Mobil taramanın en sık atlanan noktası, araçtaki dijital röntgen cihazının radyasyon lisansıdır. Ruhsatsız bir cihazla çekilen akciğer grafisi, hem çalışan hem de operatör için radyasyon güvenliği riski taşır, hem de hukuken geçersizdir. Bu yüzden tozlu iş kollarında pnömokonyoz taraması yapacak firmanın NDK lisansını mutlaka görün. Satem'in mobil ünitelerindeki görüntüleme cihazları düzenlenmiş radyasyon ruhsatına sahiptir.

Mobil Sağlık Taraması Firması Seçerken 8 Kritik Kriter

Piyasada onlarca sağlayıcı olduğu için karar vermek zorlaşır. Aşağıdaki sekiz kriter, kurumsal satın alma birimlerinin ve İSG uzmanlarının doğru yerinde sağlık taraması firmasını elemesine yardımcı olur. Bu liste, rakip içeriklerin çoğunda bulunmayan somut bir kontrol listesidir.

• Yetki belgelerini talep etmeden yayımlıyor mu?
• Araçta NDK lisanslı röntgen cihazı var mı?
• Laboratuvarı ISO 15189 akredite mi?
• İşyeri hekimi muayeneyi bizzat yapıyor mu?
• Sonuçlar İSG-KATİP'e işleniyor mu?
• Ek-2 formu eksiksiz düzenleniyor mu?
• KVKK'ya uygun veri işleme taahhüdü var mı?
• Referans kurumları doğrulanabilir mi?

Doğru firmayla çalışmak, aynı zamanda süreklilik demektir. İşe girişte başlayan ilişki, çalışma boyunca tekrarlanan periyodik sağlık muayenesi ve yıllık periyodik sağlık taraması ile devam eder. Bu nedenle firmanızı tek seferlik bir tedarikçi değil, uzun vadeli bir İSG hizmetleri ortağı olarak değerlendirin.

Mobil Sağlık Taramasında Hangi Tetkikler Yapılır?

Tarama kapsamı, iş yerinin tehlike sınıfına ve çalışanların maruz kaldığı etkenlere göre belirlenir; standart bir "her işe aynı paket" yaklaşımı doğru değildir. Örneğin gürültülü bir tesiste odyometri (işitme testi) öne çıkarken, toz ve kimyasal maruziyeti olan iş kollarında solunum fonksiyon testi (SFT) ve akciğer görüntülemesi zorunlu hâle gelir. Mobil ünitelerimiz, bu tetkiklerin çoğunu iş yerinde tamamlayacak donanıma sahiptir.

Numune gerektiren tetkikler mobil ünitede toplanır, ardından mobil laboratuvar hizmetleri ve akredite merkez laboratuvarımızda sonuçlandırılır. Hangi çalışanın hangi tetkike gireceği, işyeri hekimimizin risk değerlendirmesiyle belirlenir; bu değerlendirme risk analizi raporunuzla da uyumlu yürütülür.

Tehlike Sınıfına Göre Periyotlar ve 2026 İdari Para Cezası

Sağlık gözetiminin tekrarlanma sıklığı, iş yerinin tehlike sınıfına göre mevzuatla belirlenmiştir. Bu periyotlara uymamak yalnızca bir eksiklik değil, çalışan başına uygulanan idari para cezasıyla sonuçlanan bir yaptırımdır. 2026 yılı için sağlık gözetimi yükümlülüğünün yerine getirilmemesi hâlinde uygulanan tutar, her çalışan için ayrı ayrı hesaplanır.

Tablodaki 2026 sağlık gözetimi cezası, çalışan başına 22.194 TL'dir ve bu kalemde tehlike sınıfı katsayısı uygulanmaz; yani 50 çalışanlı bir iş yerinde eksiklik toplamda milyonlarca liraya ulaşabilir. Kararların dijital geçerliliği ise İSG-KATİP sistemine işlenmesine bağlıdır; sisteme kaydedilmemiş bir muayene, fiilen yapılmış olsa bile denetimde "yok" sayılır. Mobil taramayı bu yüzden yalnızca ölçüm değil, eksiksiz bir OSGB sağlık raporu hizmeti olarak ele almak gerekir.

*Gece postasında çalışanlar, gebe/emziren çalışanlar ve 18 yaş altı çalışanlar için muayene periyodu 6 aya iner. Güncel ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranına göre değişir; teklif öncesi doğrulanır.

Mobil Tarama mı, Çalışanı Merkeze Göndermek mi?

İşverenlerin en sık sorduğu sorulardan biri, çalışanları tek tek bir merkeze göndermenin mi yoksa sahaya mobil sağlık aracı çağırmanın mı daha doğru olduğudur. Cevap çalışan sayısına ve üretim düzenine göre değişir; ancak belirli bir eşiğin üzerinde mobil model neredeyse her zaman avantajlıdır.

Az sayıda personeli olan işletmeler için tek hekim muayenesi ve merkez tetkiki yeterli olabilir; bu durumda işe giriş sağlık raporu merkezde de düzenlenebilir. Ancak onlarca hatta yüzlerce çalışanı olan tesislerde iş yeri sağlık taraması modeli, hem zaman hem katılım açısından belirgin üstünlük sağlar. Toplu işe alım dönemlerinde toplu işe giriş sağlık raporu süreçleri de aynı mobil kurulumla yürütülebilir.

Satem Mobil Sağlık'ı Farklı Kılan Saha Deneyimi

2017'den bu yana farklı tehlike sınıflarındaki işletmelere sahada hizmet verdik. Özellikle çok tehlikeli sınıftaki üretim tesislerinde, vardiya düzenini bozmadan yüzlerce çalışanın taramasını birkaç iş gününde tamamladığımız projeler, mobil modelin gerçek katkısını gösterdi: üretim durmadı, çalışanların katılımı yüksek oldu ve raporlar aynı hafta İSG-KATİP'e işlendi. Bu operasyonel disiplin, yalnızca cihaz sahibi olmakla değil, planlama ve işyeri hekimi koordinasyonuyla mümkün olur.

Sahadaki en yaygın hata, taramayı bir "form doldurma" işlemi sanmaktır. Oysa doğru yürütülen bir tarama, erken evrede duyma kaybı, solunum kısıtlılığı veya kan değerlerindeki sapmaları yakalayarak hem çalışanı korur hem de işvereni ileride doğabilecek meslek hastalığı tazminatından uzak tutar. TÜİK verilerinin de ortaya koyduğu gibi iş kazası ve işle ilgili sağlık sorunları azımsanmayacak düzeydedir; düzenli sağlık gözetimi bu tablonun en etkili önleyicisidir. Kurumsal müşterilerimizin memnuniyetini referanslarımız sayfasından, kurumsal yaklaşımımızı ise hakkımızda sayfasından inceleyebilirsiniz.

Tüm bu hizmetler, tek seferlik bir muayeneden ibaret değildir. Mobil tarama; işe girişten periyodik takibe, koruyucu sağlık hizmetleri ve işyeri hekimliği desteğine uzanan bütüncül bir sağlık gözetimi anlayışının parçasıdır. Bu bütünlüğü sağlamak için deneyimli işyeri hekimi kadromuz ve mobil ünite ekiplerimiz koordineli çalışır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar ve Referanslar

• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (Sağlık gözetimi — md.15) — mevzuat.gov.tr
• İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik — Resmî Gazete (20.07.2013)
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü (İSGGM)
• İSG-KATİP — İş Sağlığı ve Güvenliği Kayıt, Takip ve İzleme Programı
• Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) — Tıbbi Radyoloji Lisanslama
• TÜİK — İş Kazaları ve İşle İlgili Sağlık Problemleri İstatistikleri
• Satem Mobil Sağlık — Bakanlık yetkili OSGB ve mobil sağlık uygulama deneyimi