İşe giriş, ehliyet ve genel sağlık kontrolü için Göz Raporu, Renk Körlüğü, Göz Bozukluğu ve Göz Tansiyonu taraması. Kapsamlı ve yerinde hizmet.
Göz taraması, görme keskinliği, renk algısı, göz içi basıncı ve göz dibi yapısı gibi parametrelerin standart testlerle ölçülerek kişinin göz sağlığının belgelenmesi sürecidir. Bu tarama sonucunda düzenlenen göz sağlığı raporu; ehliyet başvurusu, işe giriş muayenesi, askeri personel sınavları, spor lisansı ve denizcilik belgesi gibi resmi işlemlerde aranan zorunlu bir evraktır. Raporun geçerliliği, kullanılan cihazların kalibrasyonuna ve muayeneyi yapan hekimin uzmanlık alanına doğrudan bağlıdır. İnternetteki online göz testleri veya telefon uygulamalarıyla yapılan denemeler sadece fikir verir; resmi hiçbir kurum bu sonuçları kabul etmez. Dolayısıyla göz taraması, donanımlı bir sağlık kuruluşunda uzman hekim tarafından yapılması gereken klinik bir değerlendirmedir.
Kapsamlı bir göz taraması tek bir testten ibaret değildir; birbirini tamamlayan birden fazla ölçümün bir arada değerlendirilmesiyle sonuca ulaşılır. Görme keskinliği ölçümü (vizüel aküite), Snellen eşeli veya LogMAR tablosu kullanılarak her göz için ayrı ayrı yapılır. Kırma kusuru tespiti için otorefraktometre cihazıyla miyop, hipermetrop ve astigmat değerleri sayısal olarak belirlenir; ardından hekim subjektif refraksiyon yaparak gözlük numarasını kesinleştirir. Renk görme değerlendirmesi Ishihara psödoizokromatik plakalarıyla taranır ve şüpheli vakalarda Farnsworth-Munsell 100 Hue testi ile detaylandırılır. Göz içi basıncı temassız tonometri (hava üflemeli) veya Goldmann applanasyon tonometrisi ile ölçülür. Göz dibi muayenesi biyomikroskop (yarık lamba) altında yapılarak retina, optik disk ve maküla değerlendirilir. Bu testlerin her biri, raporun farklı bir bölümünü doldurur ve tek başına hiçbiri göz sağlığının tamamını yansıtmaz.
Görme keskinliği testi, gözün belirli bir mesafeden ne kadar ince detay ayırt edebildiğini ölçer. Test sırasında hasta 6 metre (veya ayna sistemiyle simüle edilen eşdeğer mesafe) uzaklıktan harf tablosunu okur ve her göz ayrı ayrı değerlendirilir. Sonuç, 10/10 (veya 6/6) formatında raporlanır; bu ifade kişinin 6 metreden görmesi gereken harfleri 6 metreden gördüğü anlamına gelir. Ehliyet başvurusunda iki gözün toplam görme keskinliğinin en az 0.7 (7/10) olması yasal zorunluluktur; tek gözle görenlerde ise işleyen gözün en az 0.4 değerine ulaşması ve yeterli bir görme alanına sahip olması aranır. Gözlüklü veya lensleriyle bu değerlere ulaşan kişiler de ehliyet alabilir ancak raporlarına "düzeltici cam şartı" notu düşülür ve ehliyete kod eklenir. Otorefraktometre ölçümü tek başına reçete yerine geçmez; cihazın verdiği değer bir ön tahminidir ve hekimin subjektif refraksiyon sonucuyla doğrulanması gerekir.
Renk körlüğü, retinada bulunan koni hücrelerinin genetik bir farklılık nedeniyle belirli renk dalga boylarını algılayamaması durumudur. En yaygın formu kırmızı-yeşil renk körlüğüdür ve erkeklerde görülme sıklığı yaklaşık %8 iken kadınlarda bu oran %0.5'in altında kalır; çünkü renk görme genleri X kromozomu üzerinde taşınır ve erkeklerde tek X kromozomu olması riski artırır. Tarama için Ishihara plakalarında renkli noktalar içine gizlenmiş sayılar okunur; plakadaki sayıyı göremeyen veya farklı bir sayı okuyan kişide renk görme kusuru şüphesi doğar. Şüpheli vakalarda Farnsworth-Munsell 100 Hue testi uygulanır; bu test renk ayrım kapasitesini 85 renkli kapağın tonlarına göre sıralanmasıyla detaylı biçimde ortaya koyar. Polislik, pilotluk, gemi adamlığı, makinist, elektrik teknisyenliği ve trafik işaretçiliği gibi mesleklerde renk algısı güvenlikle doğrudan ilişkilidir; bu nedenle bu mesleklerin sağlık raporlarında renk körlüğü testi zorunlu ve belirleyici bir kriterdir.
Göz tansiyonu, göz içindeki sıvının (aköz hümör) üretim ve drenaj dengesiyle belirlenen basınç değeridir. Sağlıklı bir gözde bu basıncın 10-21 mmHg aralığında olması beklenir. Değerin 21 mmHg üzerine çıkması, optik sinire kalıcı hasar vererek glokom (göz tansiyonu hastalığı) gelişme riskini artırır. Glokomun "gözün sessiz hırsızı" olarak anılmasının sebebi, başlangıçta hiçbir belirti vermeden periferik görme alanını yavaşça daraltmasıdır; hasta fark ettiğinde kayıp genellikle geri dönüşümsüz olmuştur. Taramada temassız tonometri cihazı göze kısa bir hava üfleyerek basıncı saniyeler içinde ölçer; temas gerektirmediği için anestezik damla gerekmez ve hasta rahatsızlık duymaz. Ailede glokom öyküsü olan, 40 yaş üstündeki ve diyabet hastası olan bireylerde göz tansiyonu ölçümü yıllık periyotlarla tekrarlanmalıdır. Göz tansiyonu normal çıksa bile tek ölçüm glokomu dışlamaz çünkü basınç gün içinde dalgalanma gösterir ve bazı glokom tiplerinde basınç hiç yükselmeden optik sinir hasarı gelişebilir (normal tansiyonlu glokom).
Göz sağlığı raporu, Türkiye'de birçok resmi işlem için zorunlu tutulan bir belgedir. Sürücü belgesi (ehliyet) başvurularında görme keskinliği, renk algısı ve görme alanı değerlendirmesi yapılır; rapor olmadan ehliyet düzenlenemez. İşe giriş muayenelerinde özellikle "çok tehlikeli" ve "tehlikeli" sınıfındaki iş kollarında göz taraması 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında zorunludur. Askeri personel sınavlarında Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'ne göre detaylı göz muayenesi aranır; burada kırma kusuru dereceleri ve renk körlüğü belirleyici faktörlerdir. Sportif faaliyetlerde lisans başvurusu, denizcilik belgesi (STCW kapsamı), silah ruhsatı ve bazı eğitim programları da göz raporu talep eden diğer süreçlerdir. Raporun geçerlilik süresi işlemin türüne ve kurumun talebine göre değişir; ehliyet muayeneleri genellikle 3-5 yıl arası geçerli kabul edilirken, iş sağlığı raporları çoğunlukla yıllık periyotlarla yenilenir.
Aile hekimleri temel bir görme taraması yapabilir; yani harf okutarak kaba görme keskinliğini değerlendirebilir. Ancak göz tansiyonu ölçümü, göz dibi muayenesi, detaylı kırma kusuru tespiti ve renk körlüğü analizi için gerekli cihaz donanımına sahip değillerdir. Dolayısıyla aile hekiminin yapabildiği tarama sınırlıdır ve detaylı göz raporu gerektiren durumlarda hastayı göz hastalıkları uzmanına sevk eder. Bu sevk süreci zaman kaybına yol açar; önce aile hekiminden randevu, ardından hastane göz polikliniğinden ikinci randevu ve son olarak rapor düzenlenmesi aşaması beklenir. Sahadaki gerçek tecrübe gösteriyor ki, özellikle ehliyet yenileme dönemlerinde hastane göz polikliniklerinde ciddi yığılma yaşanır ve randevu süreleri haftaları bulabilir. Bu süreçle vakit kaybetmemek için doğrudan göz muayenesi donanımına sahip bir merkezde tüm işlemlerin tek seferde tamamlanması en pratik çözümdür.
En yaygın hata, internetteki online göz testlerini gerçek muayene yerine koymaktır. Telefon veya bilgisayar ekranında yapılan testlerde ekran parlaklığı, mesafe ve ortam aydınlatması standardize edilemez; sonuçlar güvenilir değildir ve hiçbir resmi kurumca kabul görmez. İkinci kritik hata, göz taramasını sadece uzağı net görüp görmemekle sınırlamaktır. Kırma kusuru olmayan bir kişide glokom, retina hastalığı veya renk görme kusuru bulunabilir; bu nedenle kapsamlı bir tarama görme keskinliğinin ötesine geçmelidir. Üçüncü hata, göz tansiyonunun tek ölçümle normal çıkmasına güvenmektir. Göz içi basıncı gün içinde 5-6 mmHg'ya kadar dalgalanabilir; sabah normal çıkan değer öğleden sonra risk sınırına yükselebilir. Dördüncü hata ise kontakt lens kullanan hastaların lens üzerinden ölçüm yaptırmasıdır. Kırma kusuru tespiti için lenslerin muayeneden en az 24-48 saat önce çıkarılması gerekir; aksi halde kornea şekli geçici olarak değişir ve ölçüm hatalı sonuç verir. Lenslerin kornea üzerindeki etkisi, yumuşak lenslerde birkaç gün, sert gaz geçirgen lenslerde birkaç haftaya kadar sürebilir ve bu süre göz ardı edildiğinde gözlük reçetesi yanlış çıkar.
Çoğu kişi göz raporunu "bir formalite" olarak görür ve en hızlı, en kolay nereden alınırsa oraya yönelir. Oysa göz taraması, sadece bir belge almak için değil, sessizce ilerleyen ve geri dönüşü olmayan hastalıkları erken yakalamak için bir fırsattır. Glokom, diyabetik retinopati ve maküla dejenerasyonu gibi tablolar, rutin taramada tesadüfen saptanabilir ve erken müdahale kalıcı görme kaybını önler. Dolayısıyla göz raporu aldırmak zorunlu bir evrak işi olduğu kadar, gözlerinizin geleceğine yatırım yapılan bir sağlık değerlendirmesidir.
*Bu içerik, Satem Mobil Sağlık Tıbbi Kurulu ve Laboratuvar Direktörlüğü tarafından, güncel tıbbi literatür ve laboratuvar protokolleri ışığında incelenerek onaylanmıştır.
*Web sitemizde yer alan bilgiler, kişileri tanı veya tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik tüm işlemlerinizi uzman hekiminize danışmadan uygulamayınız. İçeriklerimizde Satem Mobil Sağlık’ın tedavi edici sağlık hizmetlerine (hastane/muayene) yönelik bilgiler değil, laboratuvar ve mobil sağlık tarama süreçlerine dair teknik veriler yer almaktadır.
Aile hekimleri basit görme keskinliği testi yapabilir. Ancak gözünüzde miyop, astigmat gibi bir sorun varsa veya göz tansiyonu ölçümü gerekiyorsa gerekli ekipmanları olmadığı için raporu veremez ve sizi göz doktoruna (uzmana) sevk eder.
Yetişkinlerde normal göz tansiyonu değeri 10-21 mmHg arasındadır. Ancak her gözün kornea kalınlığı farklıdır; bu yüzden 22 mmHg ölçülen biri glokom hastası olmayabilirken, 18 mmHg ile glokom hasarı gelişenler de olabilir. Önemli olan uzman doktorun değerlendirmesidir.
Test zor değildir, renkli plakalar içindeki sayıları okumanız istenir. Eğer renk körlüğü testi sonucunda renk körü olduğunuz tespit edilirse; ehliyet alırken "gece sürüşü" kısıtlaması kalkmıştır ancak polislik, askerlik, pilotluk veya tren makinistliği gibi renk ayrımının hayati olduğu meslekleri yapamazsınız.
Hayır, telefon uygulamaları veya web sitelerindeki online göz testi araçları sadece basit bir fikir verir. Ekran parlaklığı, mesafeniz ve ekran çözünürlüğü sonucu etkiler. Tıbbi bir geçerliliği yoktur ve bu sonuçlarla reçete yazılamaz.
Evet, görme kaybı belirli bir seviyenin üzerindeyse gözden engelli raporu alınabilir. Görme keskinliği, görme alanı kaybı ve diğer göz hastalıkları bir bütün olarak değerlendirilir. Engelli raporu göz oranları, "Balthazard Formülü" ile hesaplanır ve tam teşekküllü hastane heyeti tarafından belirlenir. Örneğin, bir gözün tamamen görmemesi tek başına %40 (engelli sayılma sınırı) etmeyebilir, diğer gözün durumu belirleyicidir.
Duochrome testi, göz doktorlarının kırma kusurunu hassaslaştırmak için kullandığı bir yöntemdir. Kırmızı ve yeşil zemin üzerine siyah harfler yansıtılır. Eğer hasta yeşildeki harfleri daha net görüyorsa hipermetrop, kırmızıyı daha net görüyorsa miyop eğilimi olabilir. Amaç iki rengi de eşit netlikte görmeyi sağlamaktır.
Göz raporunu, bünyesinde Göz Hastalıkları Uzmanı bulunan devlet hastanelerinden, üniversite hastanelerinden, özel hastanelerden veya Satem Sağlık gibi yetkili tıp merkezlerinden alabilirsiniz. Optikçiler (gözlükçüler) muayene yapamaz ve rapor veremez.
Standart bir raporda önce otorefraktometre cihazı ile göz dereceleriniz ölçülür. Ardından harf okuma panosu ile görme keskinliğinize bakılır. Gerekirse renk körlüğü kartları gösterilir ve göz tansiyonu ölçülür. Tüm bu veriler normalse raporunuz "Göz sağlığı yerindedir" şeklinde onaylanır.
Satem Mobil Sağlık, mobil sağlık hizmetleri alanında uzman kadrosuyla kurumsal firmalara yerinde ve hızlı çözümler sunar. İş sağlığı ve güvenliği kapsamında kaliteli, dijital ve entegre hizmet anlayışıyla öne çıkar.
