Diyabet, çağımızın en sinsi ilerleyen rahatsızlıklarından biri. Çoğumuz, sabah uyandığımızda hissettiğimiz bir yorgunlukta veya yemeklerden sonra gelen o dayanılmaz ağırlık hissinde "Acaba şekerim mi düştü, yoksa yükseldi mi?" diye düşünürüz. Doktora gidip tahlil sonuçlarını elimize aldığımızda ise karşımıza çıkan AKŞ, TKŞ veya HbA1c (IFCC) gibi kısaltmalar kafa karışıklığı yaratabilir.
Özellikle sonuç kağıdında 6.9 gibi bir değer veya mmol/L gibi alışık olmadığımız birimler gördüğümüzde endişelenmemiz gayet doğaldır. Bu rehberde; sadece 3 aylık şeker ortalamasını gösteren HbA1c testini değil, aynı zamanda açlık ve tokluk kan şekeri değerlerinin ne anlama geldiğini, mmol/l nedir sorusunun cevabını ve Satem Sağlık laboratuvarlarının sunduğu güvenilir analiz süreçlerini bir uzmanla konuşuyormuşçasına detaylandıracağız.
Parmaktan ölçülen anlık şeker, sadece o anı gösterir. Oysa HbA1c testi, kanımızdaki kırmızı hücrelere yapışan glukoz miktarını ölçer. Kırmızı kan hücrelerinin ömrü yaklaşık 3 ay olduğu için, bu test bize geriye dönük 3 aylık ortalama kan şekeri seviyemizi verir. Yani, doktorunuza gitmeden bir gün önce diyet yapmanız bu sonucu değiştirmez; HbA1c dürüsttür, geçmişi net gösterir.
Google aramalarında en çok karşılaştığımız soru işaretlerinden biri HbA1c (IFCC) nedir konusudur. Son yıllarda laboratuvar raporlarında standardizasyon sağlamak amacıyla yeni bir birim kullanılmaya başlanmıştır.
Eğer tahlil sonucunuzda hba1c ifcc başlığı altında 48, 50 gibi yüksek rakamlar görüyorsanız korkmayın; bu sadece farklı bir ölçüm birimidir. Örneğin %6.5'lik bir HbA1c değeri, IFCC biriminde yaklaşık 48 mmol/mol'e denk gelir. Bu bir hastalık göstergesi değil, birimin kendisidir.
Vücudun gece boyu süren açlıktan sonraki temel yakıt durumunu gösteren teste Açlık Kan Şekeri (AKŞ) denir. Sağlıklı bir metabolizma için en kritik göstergelerden biridir.
Peki, sağlıklı bir bireyde açlık kan şekeri kaç olmalı?
İnternette sıkça sorulan açlık şekeri 95 normal mi sorusunun cevabı; evet, gayet sağlıklıdır. Ancak 100 sınırını geçtiği an dikkatli olunmalıdır.
Yemeğin ilk lokmasından tam 2 saat sonra ölçülen değere Tokluk Kan Şekeri denir. Bu test, vücudunuzun yediğiniz besinlere nasıl tepki verdiğini ve insülinin işini yapıp yapamadığını gösterir.
Tahlil sonuçlarında virgüllü rakamlar gördüğünüzde "Yüksek mi, düşük mü?" ikilemi yaşayabilirsiniz.
Şeker hastalığı teşhisinde ve takibinde kullanılan ev tipi cihazlar (glukometreler) size sadece fikir verir, ancak tanı koyamaz. Kesin sonuçlar için profesyonel laboratuvar analizleri şarttır. Özellikle HbA1c (IFCC) gibi hassas testlerin, kalibrasyonu düzenli yapılan cihazlarda çalışılması hayati önem taşır.
Satem Sağlık olarak, diyabet takibinde uluslararası standartları (IFCC) uyguluyoruz. İster rutin kontrol, ister diyabet şüphesi olsun; kurumumuza başvurduğunuzda kan numuneleriniz en son teknolojiye sahip cihazlarımızda analiz edilir. Hata payı olmayan, doktorunuzun tedavinizi en doğru şekilde planlamasını sağlayacak net raporlar sunuyoruz. Sağlığınızı şansa veya tahmine bırakmayın, profesyonel laboratuvar hizmetimizle gerçek değerlerinizi öğrenin.
Türkiye'de genellikle mg/dL birimi kullanılırken, Avrupa ve birçok ülkede mmol/l kullanılır. İkisi de kandaki şeker yoğunluğunu ölçer ama dilleri farklıdır.
Evet, en sağlıklı yöntem budur. Sabah aç karnına laboratuvarımıza gelip kan verirsiniz (AKŞ), ardından kahvaltınızı yaparsınız ve ilk lokmadan tam 2 saat sonra tekrar kan verirsiniz (TKŞ). Bu ikili ölçüm, metabolizmanızın tam resmini çeker.
HbA1c testi, son 3 ayın ortalaması olduğu için açlık veya tokluktan etkilenmez. Günün her saatinde kurumumuzda bu testi yaptırabilirsiniz. Ancak açlık kan şekeri (AKŞ) testi de yapılacaksa, 8-10 saatlik bir açlıkla gelmeniz gerekmektedir.
Bu kısaltmalar diyabet takibinin temelidir. AKŞ nedir sorusunun cevabı "Açlık Kan Şekeri"dir ve en az 8 saatlik açlık sonrası ölçülür. TKŞ testi nedir sorusu ise "Tokluk Kan Şekeri" anlamına gelir ve yemeğin ilk lokmasından tam 2 saat sonra ölçülür. Her iki test de Satem Sağlık laboratuvarlarında aynı gün içinde güvenle çalışılmaktadır.
Burada birimin ne olduğu çok önemlidir.
Kesinlikle evet. Açlık kan şekerinde ideal aralık 70 ile 100 mg/dL arasıdır. Açlık şekeri 95 normal mi diye merak edenler için bu sonucun, diyabet riskinden uzak, sağlıklı bir metabolizmayı işaret ettiğini söyleyebiliriz.
TKŞ testi, vücudun şekere verdiği tepkiyi ölçen "Tokluk Kan Şekeri" testidir. Bazı kişilerde açlık şekeri normal çıkarken, yemekten sonra şeker aşırı yükselebilir. Bu durumu yakalamak için TKŞ testi yapılır. Gizli şekeri tespit etmenin en etkili yollarından biridir.
Eğer IFCC değeriniz (mmol/mol cinsinden) 48'in üzerindeyse, bu son 3 ayda kan şekerinizin kontrolsüz şekilde yüksek seyrettiğini gösterir. IFCC yüksekliği nedir sorusu, doğrudan diyabet yönetimiyle ilgilidir ve tedavi planının gözden geçirilmesi gerektiğini işaret eder.
Evet, çıkabilir. Buna "Gizli Şeker" diyoruz. Kişinin açlık şekeri normal olabilir ama yemeklerden sonra şekeri çok yükselip (tokluk şekeri) sonra düşüyor olabilir. Bu dalgalanmaları sadece HbA1c testi yakalar. Bu yüzden sadece parmaktan ölçüm yapmak yanıltıcı olabilir.
Diyabet hastalarının 3 ayda bir HbA1c baktırması önerilir. Sağlıklı bireylerin ise yılda en az bir kez rutin biyokimya paneli (AKŞ ve HbA1c dahil) ile kontrol sağlaması, erken teşhis için kritik öneme sahiptir.
Evet, endişelenmeyin. Sağlıklı bir bireyde HbA1c değerinin %5.7'nin altında olması beklenir. Dolayısıyla HbA1c 5.1 veya HbA1c 5.6 normal mi sorusunun cevabı "Gayet sağlıklı"dır. Bu değerler, son 3 ayda şekerinizin ideal seviyelerde seyrettiğini gösterir.
Yeni standart olan IFCC birimine (mmol/mol) göre değerlendirme şöyledir:
Bu ifade, şeker ölçümünün uluslararası yeni standardıdır. Eskiden sadece yüzde (%) ile ifade edilen değerler, artık HbA1c mmol/mol birimiyle de raporlanmaktadır. Bu bir hastalık adı değil, ölçüm birimidir. Satem Sağlık raporlarında kafa karışıklığını önlemek için genellikle her iki birim de (hem % hem mmol) belirtilir.
Satem Mobil Sağlık, mobil sağlık hizmetleri alanında uzman kadrosuyla kurumsal firmalara yerinde ve hızlı çözümler sunar. İş sağlığı ve güvenliği kapsamında kaliteli, dijital ve entegre hizmet anlayışıyla öne çıkar.
