Sağlık Taraması Nedir? (6331 Sayılı Kanun md.15)

Sağlık taraması, bir işyerinde çalışan personelin genel sağlık durumunun ve yaptığı işin taşıdığı mesleki risklere uygunluğunun yetkili bir işyeri hekimi gözetiminde, düzenli aralıklarla değerlendirilmesidir. Bu değerlendirme yalnızca bir muayeneden ibaret değildir; işe giriş muayenesini, tehlike sınıfına bağlı periyodik muayeneleri ve maruziyet durumuna göre hekimin öngördüğü tıbbi tetkikleri kapsayan bütüncül bir sağlık gözetimi sürecidir. Kavramın yasal ve tıbbi çerçevesini ayrıntılı incelemek isterseniz sağlık taraması nedir sayfamızda konuyu adım adım ele aldık.

Bu sürecin dayanağı 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 15. maddesidir. Kanun, işverene çalışanların sağlık gözetiminden geçirilmesini bir yükümlülük olarak yükler; özellikle tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacaklar için işe girişte, iş değişikliğinde ve iş kazası, meslek hastalığı ya da tekrarlayan sağlık sorunları sonrası muayeneyi zorunlu kılar. Yükümlülüğün detayları için 6331 sayılı Kanunda sağlık gözetimi içeriğimiz iyi bir başlangıç noktasıdır.

Uygulamada sağlık taraması iki ana kalemde toplanır: işe uygunluğu belirleyen ilk değerlendirme ve çalışma hayatı boyunca tekrarlanan periyodik sağlık muayenesi. Her ikisi de sonuçta çalışan için "çalışabilir", "şartlı çalışabilir" veya "çalışamaz" kararını içeren Ek-2 formuna bağlanır ve düzenlenen rapor İSG-KATİP sistemi üzerinden dijital olarak kayıt altına alınır. Dijital kaydı yapılmayan bir rapor, denetimlerde hukuken geçersiz sayılabilir.

Satem Mobil Sağlık olarak 2017'den bu yana sahada edindiğimiz deneyimle sağlık taramasını, işletmenin üretim akışını durdurmadan tamamlanabilecek pratik bir sürece dönüştürüyoruz. İşyerine kurulan sabit klinik düzeni yerine gerektiğinde mobil sağlık taraması ünitelerimizle yerinde hizmet veriyor, muayene ve laboratuvar tetkiklerini tek bir organizasyonda buluşturuyoruz.

Sağlık Taramasında Hangi Tetkikler Yapılır?

Sağlık taramasının kapsamı sabit bir liste değildir; işyerinin tehlike sınıfına ve çalışanın maruz kaldığı fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkenlere göre şekillenir. Yine de neredeyse her taramada uygulanan bir çekirdek tetkik grubu vardır. Herhangi bir işyerinde temel değerlendirme için genellikle hemogram (tam kan sayımı), tam idrar tahlili, kalp ritmini gösteren EKG testi ve genel göz taraması yapılır. İşyerinde nelere bakıldığını merak eden çalışanlar için işyeri sağlık taramasında nelere bakılır rehberimiz kapsamı ayrıntılandırır.

Maruziyet arttıkça tarama derinleşir. Gürültülü ortamlarda çalışanlarda işitme eşiklerini ölçen işitme (odyometri) testi, tozlu ve kimyasal maruziyetin bulunduğu işlerde solunum kapasitesini değerlendiren solunum fonksiyon testi (SFT) ve pnömokonyoz riski taşıyan işlerde akciğer grafisi devreye girer. Ağır metal ve solvent maruziyetinde ise biyolojik izleme amacıyla ileri biyokimya testleri hekim tarafından talep edilebilir.

Gıda üretimi, toplu tüketim ve temizlik gibi bulaş riski taşıyan işlerde portör muayenesi; sürücü, operatör veya güvenlik gibi pozisyonlarda ise işe uygunluk gereği uyuşturucu madde testi tarama kapsamına eklenebilir. Aşağıdaki matris, tehlike sınıfı ile tetkik derinliği arasındaki ilişkiyi özetler.

Bu matris yol gösterici bir çerçevedir; nihai tetkik listesi her zaman işyeri hekiminin risk değerlendirmesiyle bireyselleştirilir. İşyerinizde uygulanacak taramanın nasıl kurgulandığını görmek için işyeri sağlık taraması nasıl yapılır içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

Sağlık Taraması Periyotları ve Yasal Süreler

Sağlık taraması bir kez yapılıp bitirilen bir işlem değildir; belirli aralıklarla tekrarlanması yasal bir gerekliliktir. Tekrarlama sıklığı doğrudan işyerinin tehlike sınıfına bağlıdır. İşyeri hekiminin gerekli görmesi durumunda bu süreler kısaltılabilir, ancak yönetmelikte belirlenen üst sınırlar aşılamaz. Sürelerin planlanması ve toplu organizasyonu için işletmeler çoğunlukla periyodik sağlık taraması programı kurgular.

Bu periyotlar, İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik ile belirlenmiştir. Sürelerin nasıl hesaplandığını ve hangi durumların erken muayeneyi gerektirdiğini periyodik sağlık muayeneleri yönetmelik özetimizde bulabilirsiniz. Meslek hastalığı şüphesi, iş kazası veya sağlık durumunda ciddi değişiklik hallerinde ise sürenin dolması beklenmeden yeni bir tarama yapılması gerekir.

İşyeri Sağlık Taraması mı, Mobil Sağlık Taraması mı?

Sağlık taraması iki farklı organizasyon modeliyle yürütülebilir. Birincisi, çalışanların sabit bir kliniğe gelerek muayene olduğu klasik model; ikincisi ise tam donanımlı aracın doğrudan işyerine geldiği yerinde çözümdür. Çalışan sayısı düşük ve merkeze yakın ekipler için sabit klinik pratik olurken, üretimi durduramayan fabrikalar ve şantiyeler için ikinci model belirgin biçimde avantajlıdır. Kurumsal bakışla konuyu değerlendiren işyeri sağlık taraması içeriğimiz iki modeli karşılaştırır.

Mobil modelde tam donanımlı araç işyerinin bahçesine kurulur ve muayene, kan alımı, EKG, odyometri ile solunum testleri aynı gün, aynı noktada tamamlanır. Bu yaklaşım özellikle vardiyalı üretim yapan tesislerde iş gücü kaybını en aza indirir; sahadaki uygulamamızı fabrikada sağlık taraması ve gezici sağlık taraması örneklerinde ayrıntılandırdık. Çok sayıda çalışanın tek organizasyonda taranması gerektiğinde toplu mobil sağlık taraması planı devreye girer.

• Üretim durmadan, işyerinde yerinde tarama
• Vardiyalara uyumlu esnek planlama
• Muayene + laboratuvar tek organizasyonda
• Akredite laboratuvar sonuç güvencesi
• İSG-KATİP kayıtlı, yasal geçerli raporlama
• Bireysel ve kurumsal başvuruya uygun

Mobil Sağlık Taraması ile Yerinde Yasal Çözüm

Yerinde yapılan bir taramanın sık sorulan en kritik sorusu şudur: "İşyerinde alınan sonuç hukuken geçerli mi?" Yanıt, aracın ve laboratuvarın taşıdığı izinlere bağlıdır. Satem'in gezici üniteleri İl Sağlık Müdürlüğü gezici sağlık aracı iznine sahiptir; röntgen içeren araçlarımız için Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) radyasyon ruhsatı bulunur ve tetkikler ISO 15189 akreditasyonlu tıbbi laboratuvar standardında sonuçlandırılır. Bu belgeleri şeffaf biçimde paylaşıyoruz; gezici iş sağlığı araçları yetki belgelerimiz ve OSGB yetki belgemiz üzerinden doğrulayabilirsiniz.

Sahadaki deneyimimiz, doğru planlanan bir mobil taramanın büyük işletmelerde bile birkaç iş gününde tamamlanabildiğini gösteriyor. 2017'den bu yana yürüttüğümüz organizasyonlarda, üretim hattını durdurmadan yüzlerce çalışanın işe giriş ve periyodik muayenelerini tek noktada topladık. Bu bütüncül yaklaşım yalnızca yasal yükümlülüğü karşılamakla kalmaz; erken teşhis ve koruyucu sağlık hizmetleri mantığıyla çalışan sağlığını da fiilen korur. İşyerinizde uygulanacak bir yerinde sağlık taraması için süreç ve takvim planlamasını birlikte kurgulayabiliriz.

Sağlık Taramasını Yaptırmamanın Yasal Sonuçları (2026)

Sağlık gözetimi yükümlülüğünü yerine getirmemek yalnızca idari bir eksiklik değildir; işverene doğrudan mali ve hukuki risk yükler. 6331 sayılı Kanunun 26. maddesi uyarınca, sağlık gözetimini yaptırmayan işverene muayenesi yapılmayan her çalışan için ayrı ayrı idari para cezası uygulanır. Cezalar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; 2026 için sağlık gözetimi yükümlülüğünün ihlaline karşılık gelen tutar çalışan başına yaklaşık 22.194 TL düzeyindedir. Güncel resmi rakamı her zaman aşağıdaki Kaynaklar bölümündeki bağlantılardan teyit etmenizi öneririz.

Bir iş kazası veya meslek hastalığı durumunda, sağlık gözetiminin eksikliği işverenin kusurunu ağırlaştırır ve SGK'nın rücu davalarıyla birlikte ciddi tazminat yükümlülükleri doğurabilir. Bu nedenle sağlık taraması, bir maliyet kalemi değil doğrudan bir risk yönetimi aracıdır. Türkiye'de iş kazalarının boyutunu gösteren güncel istatistikleri Kaynaklar bölümündeki TÜİK bağlantısından inceleyebilirsiniz.

Sağlık Taramasında Neden Satem Mobil Sağlık?

Satem Mobil Sağlık, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkili bir OSGB ve Sağlık Bakanlığı onaylı sabit tıbbi tetkik mekânı olarak, sağlık taramasını uçtan uca tek elden yürütür. Muayeneyi yürüten işyeri hekimi, laboratuvarı işleten akreditasyon ve raporu kayda geçiren dijital altyapı aynı kurumsal çatı altındadır; bu bütünlük, sonuç güvenilirliğini ve yasal geçerliliği doğrudan artırır.

• ÇSGB yetkili OSGB statüsü
• ISO 15189 akredite tıbbi laboratuvar
• İl Sağlık Müdürlüğü gezici araç izni
• NDK radyasyon ruhsatlı röntgen üniteleri
• Adı geçen işyeri hekimi denetimi
• İSG-KATİP kayıtlı, yasal geçerli rapor
• 4 şube + Türkiye geneli mobil hizmet
• Kurumsal, çok çalışanlı organizasyon deneyimi

İletişim, teklif ve saha planlaması için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir; kişisel verilerinizin nasıl işlendiğini KVKK Aydınlatma Metni üzerinden inceleyebilirsiniz.

Sağlık Taraması Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar ve Referanslar

• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (md.15 sağlık gözetimi, md.26 idari para cezaları) — Mevzuat Bilgi Sistemi
• İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik — Mevzuat.gov.tr (PDF)
• İşyeri Hekimi Yönetmeliği yayımı — T.C. Resmî Gazete (20.07.2013)
• 6331 sayılı Kanun güncel idari para cezaları tablosu — Türk-İş / TES-İş
• İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü (İSGGM) — T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
• İş kazaları ve işe bağlı sağlık problemleri istatistikleri — TÜİK Veri Portalı
• Satem Mobil Sağlık — Bakanlık yetkili OSGB ve mobil sağlık uygulama deneyimi.